Günəş kremi xərçəngə səbəb olurmu?

Sosial şəbəkələrdə günəş kremlərinin dəri xərçənginə səbəb olduğu ilə bağlı yayılan iddialar elmi araşdırmalar tərəfindən təsdiqlənmir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün istifadə olunan günəş kremləri əksinə, zərərli ultrabənövşəyi (UV) şüalardan qoruyaraq dəri xərçəngi riskini azaltmağa kömək edir.
Mövcud elmi tədqiqatların nəticələrinə əsasən, təsdiqlənmiş günəş kremlərinin dəri xərçənginə səbəb olduğunu göstərən etibarlı sübut yoxdur. Dermatoloqların fikrincə, dəri xərçəngi üçün əsas risk amili günəşdən gələn UV şüalarıdır. Bu səbəbdən SPF 30 və daha yüksək qoruma faktoruna malik, UVA və UVB şüalarına qarşı təsir göstərən geniş spektrli günəş kremlərindən müntəzəm istifadə tövsiyə olunur.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bəzi müşahidə xarakterli araşdırmalarda günəş kremindən istifadə edən insanlar arasında dəri xərçəngi hallarının daha çox görünməsi kremlərin zərərli olması ilə bağlı deyil. Bunun əsas səbəbi risk qrupuna daxil olan şəxslərin – açıq dərili insanların, günəş altında uzun müddət çalışanların və əvvəllər dəri xərçəngi diaqnozu almış şəxslərin – günəş kremlərindən daha çox istifadə etməsidir. Bu isə yalnız statistik əlaqə yaradır və səbəb-nəticə münasibətini sübut etmir.
2023-cü ildə təxminən 470 min nəfərin məlumatları əsasında aparılan genetik araşdırma da bu mövzuda tez-tez yanlış şərh edilən tədqiqatlardan biri olub. Araşdırmanın məqsədi günəş kremlərinin təhlükəsizliyini qiymətləndirmək deyil, genetik və ətraf mühit amillərinin dəri xərçənginə təsirini öyrənmək idi.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, günəş kremi istifadəçiləri arasında dəri xərçəngi hallarının daha yüksək görünməsi onların günəşə daha çox məruz qalması, kremin kifayət qədər istifadə olunmaması və ya əvvəlcədən dəri xərçəngi diaqnozu almış şəxslərin sonradan günəş kremindən istifadəsini artırması ilə əlaqədardır.
Araşdırmanın müəllifləri nəticələrin "günəş kremi xərçəng yaradır" kimi təqdim edilməsinin elmi əsasının olmadığını vurğulayaraq, dəri sağlamlığının qorunması üçün günəşdən düzgün qorunma qaydalarına əməl etməyin vacibliyini qeyd ediblər.
/Demokrat.az / azxeber.com