"Adı dilimin ucundadır": Beyin niyə bildiyimiz adı xatırlamağa imkan vermir?

Gündəlik həyatda hər birimizin başına gələn vəziyyətlərdən biri də hansısa sözün və ya əşyanın adını xatırlaya bilməməkdir. İnsan həmin sözü bildiyini hiss edir, hətta bəzən ilk hərfini və ya neçə hecalı olduğunu xatırlayır, amma söz bir cür ağlına gəlmir. Bu vəziyyət adətən "dilimin ucundadır" ifadəsi ilə təsvir olunur.
azxeber.com xəbər verir ki, elm dünyasında bu hal "dilin ucunda olma" (tip-of-the-tongue) fenomeni adlanır. 
Mütəxəssislərə görə, problem məlumatın yaddaşdan tamamilə silinməsi deyil. Beyin sözü xatırlamağa çalışarkən onunla bağlı məlumatlara çata bilir, lakin sözün özünü həmin anda tam şəkildə "geri çağıra" bilmir.
Bu zaman insan sözün mənasını, həmin sözü hansı vəziyyətdə eşitdiyini və ya onunla bağlı başqa detalları xatırlaya bilər. Bir müddət sonra isə heç gözləmədiyi anda həmin söz qəfil yadına düşür.
Belə vəziyyətlər yorğunluq, stress, diqqətin yayınması və çoxlu məlumatla eyni anda məşğul olmaq zamanı daha çox müşahidə oluna bilər.
Maraqlıdır ki, sözü xatırlamağa həddindən artıq çalışmaq da bəzən prosesi çətinləşdirir. Diqqəti başqa şeyə yönəltdikdən sonra sözün qəfil yadımıza düşməsi məhz bununla əlaqələndirilir.
Beləliklə, "dilimin ucundadır" hissi yaddaşımızın zəifləməsindən çox, beynin məlumatı həmin anda geri çağırmaqda yaşadığı müvəqqəti çətinliklə bağlı ola bilər.
Şahanə