Livandan Ermənistana - Fransa dünya üçün təhlükədir

İsrail mətbuatı tez-tez Fransanın Yaxın Şərq siyasətinə dair təhlillər aparır.
Belə yazılardan birini KONKRET.az oxucularının diqqətinə çatdırırıq. Yazının müəllifi Yaxın Şərq Həqiqəti Fondunun  əməkdaşı Jozef Epşteyndir.
"Son vaxtlar Fransa prezidenti Emmanuel Makron sanki Yəməndə yenidən seçilməyə çalışırmış kimi davranır.  Bu ayın əvvəlində o, senator Bernie Sanders və britaniyalı Ceremi Korbin də daxil olmaqla solçu siyasətçilərə qoşularaq yəhudi dövlətinə silah embarqosu tətbiq etməyə çağırıb. Makron həmçinin deyib ki, İsrail BMT tərəfindən yaradılıb və buna görə də BMT qərarlarına hörmət etməlidir. Fransa həmçinin İsrail firmalarına gələn ay Parisdə keçiriləcək silah sərgisində öz məhsullarını nümayiş etdirməyi qadağan edib.  İroniya göz qabağındadır. Makronun İsrailə silah embarqosu çağırışından təxminən bir həftə sonra "France24" İranın səkkiz şəhərində Fransa sursatından necə istifadə edildiyinə dair araşdırma dərc edib. Birmanın insan haqları təşkilatı "Justice for"avqust ayında Fransa istehsalı olan təyyarələrin Myanmada cinayət törətməsini  təsdiqləyib.
Makronun İsrailin BMT-nin qərarı ilə yaradıldığını iddia etməsi təbii ki, həqiqətə uyğun deyil. Ölkə 1948-ci ildə yeddi ərəb ordusunu məğlub edərək müstəqillik əldə edib. Makron belə səthi arqument irəli sürməklə hansı ipləri çəkdiyini düşünməlidir. Müasir Fransa, Amerika, Britaniya və Sovet ordularının fədakarlıqları sayəsində İsrail müstəqillik əldə edib. Vaşinqton, London və Moskva olmasaydı, Makron indi almanca danışırdı.
 İran və Myanmaya gəldikdə, Makron İsrailə hücum edərkən gizlətdiyi neoliberal dəyərləri açıq-aşkar gözardı edir. Fransa liderinin ikiüzlülüyünə səbəb nədir?
Bu suala cavab vermək üçün gəlin Fransa-İsrail mübahisəsinin kontekstinə nəzər salaq. Son illərdə Fransanın İrana dolayı dəstəyi İsraili daha çox narahat edir. Paris müxtəlif səbəblərdən  Cənubi Qafqaz və Yaxın Şərqdəki münaqişələrdə Tehranla eyni mövqedədir. Bəzi israilli analitikləri İrəvanın hər iki ölkə ilə yaxın münasibətlərini nəzərə alaraq bildirirlər ki, Ermənistan tezliklə Rusiyanın nəzarətindən çıxacaq. Fransa da öz hərbi dəstəyini göstərmək üçün  Ermənistana zirehli transportyorlar və hava hücumundan müdafiə sistemi göndərib. Paris hər hansı riskə məhəl qoymayaraq Bakının yaxın müttəfiqi Ankara ilə rəqabətə üstünlük verdi. İranın İrəvana hərbi dəstəyi üçün öz səbəbləri var. Tehran Ermənistandan Azərbaycana qarşı təsir rıçaqı kimi istifadə etmək istəyir. Bu ilin əvvəlində Tehran və İrəvan 500 milyon dollarlıq silah müqaviləsi bağlayıb. O cümlədən İran ermənilərə "Şahed" kamikadze pilotsuz uçuş aparatları  və hava hücumundan müdafiə sistemləri verəcək. Fransanın Yaxın Şərqdə iştirakı da oxşar tarixə malikdir. Paris Livanda nüfuzunu saxlamaq üçün korrupsiyaya uğramış Livan hökumətini dəstəkləməyə çalışır və  Livan Silahlı Qüvvələrinə  zirehli personal daşımaq üçün texnika verib. Problem ondadır ki, bu silahların əksəriyyətini Hizbullah ələ keçirib. Bununla belə, Paris vurduğu zərərdən asılı olmayaraq, təkəbbürlü davranışı ilə təhlükəli gedişlər edir. Gəlin başqa bir ironiyaya diqqət yetirək. Makron xaricdəki islamçıların tərəfini tutur. Hökuməti isə ölkə daxilində onlarla mübarizə aparır.  Fransanın daxili işlər naziri Bruno Retaillo  bildirir ki, "Müsəlman Qardaşlar"ı terror təşkilatı kimi təsnif etməyi və onu qadağan etməyi nəzərdən keçirəcək. O, həmçinin İslamla mübarizə üçün səylərin ikiqat artırılmasının tərəfdarıdır. Nazir öz müdirini oyatmaq fikrindədir".
Vəli Həsənoğlu,
KONKRET.az