Amerikaya 90 milyon dollar atan azərbaycanlı

Sem dayıya belə fırıldaq gələn olmamışdı
ABŞ-ın "Metro" nəşri (The New York Post) "Illegal migrant stole $90 million from the government through insane racket" (Qanunsuz miqrant ağlasığmaz fırıldaq yolu ilə hökumətdən 90 milyon dollar oğurladı) adlı məqalə ilə çıxış edib. ABŞ-da dövlətin yüz milyonlarla dolları "kağız üzərində xəstələrə" xərcləndi – amma nə xəstə var idi, nə də avadanlıq. Bu fakt təkcə bir cinayət işi deyil, həm də müasir bürokratik sistemlərin necə manipulyasiya oluna biləcəyinin açıq nümunəsidir. İstintaqın ortaya qoyduğu məlumatlara görə, bu 90 milyon dollarlıq sxemin mərkəzində Azərbaycan əsilli bir şəxs dayanır və o, hazırda hüquq-mühafizə orqanlarından qaçır.
KONKRET.az xəbər verir ki, məqalədə dələduzun adı və soyadı da verilib: Anar Rüstəmov. ABŞ hüquq-mühafizə orqanları onun saxlanılması istiqamətində tədbirləri davam etdirir.
Hadisənin mahiyyəti sadə, amma eyni zamanda narahatedicidir. Saxta bir tibbi avadanlıq şirkəti yaradılır, sistemə real kimi görünən sənədlər təqdim olunur və dövlət proqramı olan Medicare üzərindən milyonlarla dollar vəsait çıxarılır. Kağız üzərində xəstələr mövcuddur, tibbi cihazlar sifariş edilir, həkimlər göstərilir. Lakin reallıqda bunların heç biri baş vermir.
Bu hadisə bir daha göstərir ki, müasir sosial təminat sistemləri nə qədər böyük və mürəkkəbdirsə, bir o qədər də sui-istifadəyə açıqdır. Sistem insanlara yardım etmək üçün qurulsa da, onun mexanizmləri bəzən onu aldadanlar üçün imkan yaradır. İstintaq sənədlərində qeyd olunduğu kimi, müraciətlərin həcmi və vaxtı elə planlaşdırılıb ki, mümkün qədər çox vəsait aşkarlanmazdan əvvəl çıxarılsın. Bu isə artıq təsadüfi yox, yüksək səviyyədə planlaşdırılmış sxemdən xəbər verir.
Daha diqqətçəkən məqam isə odur ki, bu sxemdə istifadə olunan "xəstələr" belə bu prosesdən xəbərsiz olub. Yəni onların adı sadəcə sistemdə istifadə edilib. Eyni zamanda, sənədlərdə göstərilən tibbi mütəxəssislər də bu müraciətlərə razılıq vermədiklərini bildiriblər. Bu isə dələduzluğun yalnız maliyyə yox, həm də etik və hüquqi baxımdan nə qədər dərin olduğunu göstərir.
Bu hadisə təkcə bir şəxsin cinayət əməli kimi qiymətləndirilməməlidir. Əslində bu, daha geniş bir problemin – dövlət sistemlərinin daxili zəifliklərinin göstəricisidir. Çünki belə bir sxem qısa müddətdə on milyonlarla dollar çıxara bilirsə, bu, nəzarət mexanizmlərinin gec reaksiya verdiyini göstərir.
ABŞ rəsmilərinin açıqlamaları da bunu təsdiqləyir. Federal prokuror bu işi məhz dövlətin "dələduzluğa qarşı müharibə" elan etdiyi kontekstdə qiymətləndirir. Bu isə o deməkdir ki, belə hallar tək-tük deyil və sistemli risk kimi qəbul olunur.
Digər tərəfdən, bu hadisə informasiya və reputasiya baxımından da diqqət çəkir. Cinayətdə adı çəkilən şəxsin milli mənsubiyyəti ictimai müzakirələrdə ön plana çıxır və bu, çox vaxt fərdi məsuliyyətlə kollektiv imicin qarışdırılmasına səbəb olur. Halbuki bu cür hallarda əsas məsələ milliyyət yox, sistemin necə istismar edilməsidir.
Nəticə etibarilə, bu 90 milyon dollarlıq dələduzluq sadəcə bir maliyyə cinayəti deyil. Bu, müasir dövlət mexanizmlərinin zəif nöqtələrini üzə çıxaran, bürokratik sistemlərin necə manipulyasiya oluna biləcəyini göstərən və eyni zamanda nəzarət mexanizmlərinin yenidən düşünülməsini tələb edən bir hadisədir.
Beləliklə, bundan sonra biz azərbaycanlıları uzaq Amerikada da yaxşı tanıyacaqlar. Təəssüf ki, bu tanışlıq azərbaycanlılar haqqımızda müsbət yox, mənfi imic formalaşdıracaq.musavat.com