Azərbaycanda inək və toyuqlarla bağlı yeni qərar – Məqsəd bu imiş

2027-ci il yanvarın 1-dən Azərbaycanda kənd təsərrüfatı təsərrüfatlarında istehsal olunan süd və yumurtanın ümumi miqdarı uçota alınacaq. Artıq yalnız satılan deyil, şəxsi istehlaka və digər məqsədlərə sərf olunan məhsullar da hesablanacaq.
Bəs bu uçot nə deməkdir? Təsərrüfat sahibləri əlavə vergi ödəməli olacaqlar, yoxsa dəyişiklik yalnız statistik xarakter daşıyır?
KONKRET.az xəbər verir ki, globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Asif İbrahimov yeni qaydaya əsasən, ailənin öz istehlakına sərf etdiyi, qohumlara verdiyi, dəyişdirdiyi və digər məqsədlərlə istifadə etdiyi süd və yumurta da statistik uçota daxil ediləcək deyib.
"Yəni kəndlinin üç inəyindən əldə etdiyi südün hər litri, həyətində saxladığı toyuqların yumurtası da dövlət statistikasının predmetinə çevriləcək. İlk baxışdan qərarın məqsədi kənd təsərrüfatı istehsalının real həcmini müəyyənləşdirməkdir. Lakin ölkənin mövcud iqtisadi reallıqları fonunda belə təşəbbüslərin nə dərəcədə prioritet olması müzakirə doğurur. Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modelində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və idxaldan asılılığın azaldılması əsas hədəflərdir. Bu baxımdan aqrar siyasətin icrasında nəticəyönümlü yanaşmanın səviyyəsi ciddi suallar yaradır".
İqtisadçı bildirib ki, kənd təsərrüfatında həllini gözləyən daha fundamental problemlər var:
"Fermerlərin maliyyə resurslarına çıxışı, suvarma sistemləri, torpaqların münbitliyi, yem bazası, məhsuldarlıq, logistika, saxlama və emal müəssisələri, satış bazarlarına çıxış əsas problemlərdəndir. Lakin aqrar siyasətin gündəliyində bəzən istehsalın artırılmasından daha çox uçot və hesabat mexanizmlərinin genişləndirilməsi ön plana çıxır. Kəndlinin üç inəyini, beş-on toyuğunu uçota almaqdan əvvəl kənd təsərrüfatında həll edilməli daha vacib məsələlər var. Təəssüf ki, bəzi yanaşmalar əsas problemlərin arxa plana keçdiyi təsəvvürünü yaradır".
A.İbrahimovun sözlərinə görə, süd və yumurta istehsalının real həcmini müəyyənləşdirmək üçün alternativ statistik metodlardan da istifadə etmək mümkündür:
"İstehsal həcmini seçmə müşahidələr, təsərrüfatların iqtisadi göstəriciləri və mövcud inzibati məlumat bazaları əsasında hesablamaq olar. Hər bir fərdi təsərrüfatın gündəlik istehsalını ayrıca nəzarət predmetinə çevirmək hansı əlavə iqtisadi səmərə yaradacaq? Bu işə sərf ediləcək resurslar kənd təsərrüfatının inkişafına yönəldilsə, daha böyük nəticə əldə etmək mümkün olmazmı?".
İqtisadçı qeyd edib ki, ailənin öz istehlakı üçün istehsal etdiyi süd və yumurtanın statistik uçota alınması özlüyündə vergi öhdəliyi yaratmır:
"Vergi öhdəliyi yalnız qanunvericilikdə müəyyən edilmiş hallarda yaranır. Bununla belə, məlumatların gələcəkdə vergi və digər inzibati nəzarət mexanizmlərində istifadə olunması ilə bağlı vətəndaşların sualları cavablandırılmalıdır. Statistik uçotun hüquqi çərçivəsi, məlumatların məxfiliyi və fərdi təsərrüfat sahiblərinin üzərinə düşən öhdəliklər dəqiq açıqlanmalıdır".
A.İbrahimovun fikrincə, dövlət qurumlarının fəaliyyəti toplanan məlumatların və hesabatların sayı ilə deyil, real iqtisadi nəticələrlə qiymətləndirilməlidir:
"Aqrar sektorun inkişafı kəndlinin üzərinə əlavə hesabat yükü qoymaqla təmin edilə bilməz. Kəndliyə ucuz maliyyə, əlçatan su, keyfiyyətli toxum və yem, müasir texnologiya, səmərəli subsidiya mexanizmi və məhsulunu satmaq üçün real bazar lazımdır. Statistik uçotun aparılmasına prinsip etibarilə etiraz yoxdur. Lakin hər yeni inzibati mexanizmin iqtisadi səmərəsi, zəruriliyi və vətəndaşa yaradacağı yük əvvəlcədən hesablanmalıdır. Kəndlinin həyətindəki inəyin südünü hesablamaq mümkündür. Daha vacib olan isə həmin kəndlinin niyə daha çox süd istehsal edə bilmədiyini və məhsulundan niyə kifayət qədər gəlir əldə etmədiyini araşdırmaqdır. Çünki kəndlinin üç inəyini uçota almaqla ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi təmin olunmur. Bunun üçün istehsal artmalı, fermer gəlir əldə etməli, yerli kənd təsərrüfatının rəqabət qabiliyyəti yüksəlməlidir".