Böyük qayıdışın mübarək, doğma torpağım

Əfsələddin Ağalarov 
Getmək həmişə ağırdır, çətindir, niskilldir, dərddir. Ağır bir çəki daşının altında qıvrılmağa bənzər getmək. Bircə qırıq qayıtmaq ümidi belə yoxdursa, elə sonun özüdür getmək.
Adamlardan getməyə nə var ki? Çətini hər şeyi qoyub, ölünün məzarını belə kimsəsiz buraxıb tamamilə getməkdir. Bu tək mərmisi qalan silahı gicgahına sıxıb tətiyi çəkməkdir.
Uşaqlığımın böyük hissəsi ağır çəkinin altında qıvrılan adamların "getmək" hekayələrini dinləməklə keçdi. Bilmədiyim, görmədiyim çayın altındakı evlər, o evlərin yanındakı qoz ağaclarındakı uşaqlıq oğurluqları, ev sahibinin əlində çubuqla "oğruların" dalınca necə şütüməyi... İstəməsən də əzbərinə yazılır bir yerdən sonra. Adamlar sənin doğmalarındırsa, o ağrılarla sən də bir yerdən sonra qucaqlaşırsan.
Bir dəfə vaxt oldu, fürsət düşdü soruşdum atamdan: "Biz necə getdik?!"
Başdan danışdı. Lap əvvəlindən. Kəndə atılan mərmilərin barut qoxusundan, Arazın sahilində çarəsiz gözlədiyimiz anlara kimi. İkinci "Xocalı"nın necə yaşandığından və Allahın bizə necə kömək etdiyindən bəhs etdi. Arada dayandı, söhbəti dəyişmək istədi. Təkid etdim, yenə danışdı. Çox danışdı. Sanki güzgünün qarşısında özü ilə söhbət edirmiş kimi. Bir az əzgin, bir az da ağrılı xatırladı və sonra mənə baxıb bu günə şükür etdi.
Sonrasını özüm də əzbərə bilirəm. Ondan sonrakı həyatımız, bir bağçanın tək göz otağında keçən illər, hamıdan gedib geri dönməyənlər, onların ağrıları, mübarizə, mübarizə və yenə mübarizə.
Hər anından qürur duyduğum, hər anından fəxr etdiyim, hər anını qucaqlıyıb öpdüyüm mənim o möhtəşəm uşaqlığıma şükür etdim o gün.
Allahın işidir bilmək olmur. İndi bütün bu getməklərin içində bircə qırıq ümid də qalıbmış. Qayıtmaq möcüzəsidir bu ümid. Geri dönmək eşqi.
Bu ümidi cücərtmək üçün biriləri ayağını, biriləri gözünü, biriləri də canını qoydu Arazın sahilinə. O Araz ki, ayrılığın ən həzin səsi idi. Həm də hər iki tayın ən gözəl ilahi əsəri. İndi o Arazın sahilində itirilən ayaqların, gözlərin, qolların, canların yerində bir ümid cücərir. İlk meyvəsini də böyük qayıdışla verdi.
Bu gün davulla, zurna ilə Zəngilandan ümidsiz gedənlər geri qayıdır, öz "cəviz ağaclarını" belləməyə yollanır.
Bu illər ərzində itirdiklərimiz də yəqin ki, göylərdən gedənlərə əl sallayır, qəbir daşlarını onlara tapşırır. Yəqin ki...
Böyük qayıdışın mübarək, doğma torpağım. Böyük qayıdışın mübarək, Azərbaycan!