"Bu, Azərbaycanın və region ölkələrinin enerji təhlükəsizliyi üçün çox vacibdir" – İLGİNC DETALLAR

Yaponiya hökuməti 2025-ci ilin aprelindən bütün yeni tikililərdə, o cümlədən fərdi yaşayış binalarında elektrik enerjisi istehsal etmək üçün Günəş panellərinin quraşdırılmasını məcburi etmək niyyətindədir. Alternativ enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı Tokionun həyata keçirməyi planlaşdırdığı bu layihə dünyada da maraqla qarşılanıb. Paytaxt Bakıda tikinti sektorunun sürətli inkişafını nəzərə alsaq Azərbaycanda bu sistemin tətbiqi mümkündürmü? Günəş panellərindən istifadə edib alternativ enerji ala və beləliklə ənənəvi enerjiyə qənaət edə bilərikmi? Bunun üçün hansı addımlar atılmalıdır?
Mövzunu KONKRET.az-a şərh edən enerji məsələləri üzrə ekspert Zəfər Vəliyev bildirib ki, artıq Azərbaycanda ənənəvi enerji mənbələrindən alternativ enerjiyə keçidlə bağlı xüsusi proqram hazırlanıb: "Bu sahədə artıq pilot layihələri görmək mümkündür. İşğaldan azad olunan həm Qarabağ, həm də Zəngəzur iqtisadi rayonunda yaşıl enerji sahəsinin yaradılması ilə bağlı konkret dövlət proqramları mövcuddur və bu sahədə artıq sazişlər imzalanıb. BƏƏ, İngiltərə və Səudiyyə Ərəbistanının müvafiq şirkətləri ilə əlaqələr qurulub. Enerji keçidinin əsas elementlərindən biri də günəş enerjisidir. Eyni zamanda yaşıl hidrogen, külək və termal enerji sahələri də mövcuddur. Lakin fərdi yaşayış evlərində və binalarda günəş kollektorlarının quraşdırılması işğaldan azad edilən zonalarda yaradılacaq yaşıl enerji sahələrində nəzərdə tutulub. İlk növbədə həm günəş, həm külək, həm də hidrogen enerjisinin ənənəvi enerji mənbələri ilə rəqabət qabiliyyəti müəyyən edilməlidir. Çünki həm külək, həm də günəş enerjisi panellərinin quraşdırılmasında, eləcə də hidrogen yanacağının istehsalında olduqca bahalı texnologiyalardan və metallardan istifadə olunur. Bunların bazar qiyməti isə çox yüksəkdir. Bu sahənin inkişafı üçün ilk növbədə əlverişli qiymətlərlə sözügedən avadanlıqların gətirilməsi təmin edilməlidir. Eyni zamanda onun paylayıcı şəbəkəyə birləşdirilməsi məsələsi həllini tapmalıdır. Bütün bunlar isə gələcəyin işidir. Azərbaycan bu sahədə iki istiqamətdə iş aparır. Həm Azərbaycanın gələcək enerji portfelində alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinin iştirak payı artırılır, həm də ənənəvi enerji mənbələrinin (neft-qaz) hasilatında karbonsuz və ya az karbonlu texnologiyaların tətbiqi ilə bağlı xarici tərəfdaşlarla (BP) proqram həyata keçirilir. Ümid edirəm ki, yaxın illərdə ölkədə əsasən hidroenerji sahəsində müəyyən irəliləyişlər olacaq. Bu, xüsusən də işğaldan azad edilən ərazilərdə özünü büruzə verə bilər. Bu iki sahənin inkişafı Azərbaycanın və region dövlətlərinin enerji təhlükəsizliyi üçün olduqca vacibdir".
Ekspert əlavə edib ki, hazırda alternativ enerji mənbələrinin ənənəvi enerji resursları ilə müqayisədə rəqabət qabiliyyəti olduqca aşağıdır: "Həm Avropada, həm ABŞ-da, həm də Asiya ölkələrində bu sahənin inkişafı üçün çox böyük subsidiyalar ayrılır. Amma enerji bazarı böyüməklə yanaşı həm də liberal olmalıdır. Yəni siyasi diqtə ilə idarə edilməməlidir. İndiki şəraitdə ənənəvi və alternativ enerji mənbələrinin müqayisəsi mümkün deyil. Ona görə də bu sahələr inkişaf etməyib. Enerji böhranının əsas səbəblərindən biri də yanlış enerji keçididir. Məsələ burasındadır ki, enerji keçidi Beynəlxalq Enerji Agentliyi və bura üzv olan dövlətlərin təşəbbüsü ilə baş verir. Hesab edirəm ki, xüsusilə pandemiya dövründən və Ukrayna ətrafında baş verən hadisələrdən sonra dünyanın enerji bazarlarının yenidən qurulması və yeni enerji-nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması ilə bağlı addımlar atılır. Bütün məsələlər də bunun ətrafında cərəyan edir. Azərbaycan iqlim dəyişikliyi, azkarbonlu texnologiyaların tətbiqi, ətraf mühitin qorunması ilə bağlı bir çox sazişlərə imza atıb. Bizim bu cür çağırışlara qoşulmaqla dividentimiz beynəlxalq arenada imicimizi artırmaq olacaq. Yəni həyata keçirdiyimiz layihələr yeni enerji keçidi ilə bağlı beynəlxalq imicimizin yüksəlməsi ilə nəticələnəcək".
Müşviq Tofiqoğlu,
KONKRET.az