Heçnə olmaz, deməyin — Eşşək dişləməsi də öldürür

Xaçmazda baş verən bədbəxt hadisə, heyvan dişləmələrinin yaratdığı gizli təhlükələri yenidən gündəmə gətirib.
KONKRET.azxəbər verir ki, rayonun Yergüc kəndində 70 yaşlı Murad Əsfəndiyarovun uzunqulaq dişləməsindən bir həftə sonra dünyasını dəyişməsi cəmiyyətdə ciddi suallar doğurub. Bəs adi bir dişləmə həqiqətənmi insanı öldürə bilər?
Demokrat.az mövzunun tibbi və elmi tərəflərini araşdırıb. Həkimlərin və infeksionistlərin rəylərinə əsasən hazırlanan geniş araşdırma materialını təqdim edirik:
Birbaşa ölüm yox, ağır fəsadlar!
Mütəxəssislər bildirir ki, sağlam bir eşşəyin adi dişləməsi mexaniki olaraq insanı dərhal öldürmür. Lakin proses vaxtında nəzarətə götürülmədikdə, ölümə aparan bir neçə ciddi fəsad yarana bilər:
Yüksək Çənə Gücü və Travma: Eşşəklərin çənə təzyiqi çox güclüdür. Onlar dişlədikləri nahiyəni sıxaraq sümük sınıqlarına, əzələ parçalanmalarına və magistral qan damarlarının zədələnməsinə səbəb olurlar. Şah damarı və ya böyük arteriyalar zədələndikdə kəskin qanitirmə və asfiksiya (boğulma) qısa müddətdə ölümlə nəticələnir.
Quduzluq (Rabies) Təhlükəsi: Digər məməlilər kimi, uzunqulaqlar da quduzluq virusunun daşıyıcısı ola bilərlər. Əgər heyvan xəstədirsə və tüpürcəyi yaraya keçibsə, mərkəzi sinir sistemi zədələnir. Bu infeksiyaya qarşı dərhal peyvənd vurulmadıqda, quduzluq 100% ölümcül sonluqla bitir.
Tetanus və Sepsis (Qan Zəhərlənməsi): Heyvanların ağız boşluğunda saysız-hesabsız patogen bakteriyalar mövcuddur. Yara dərin olduqda bura tetanus idarəsi və ya digər aqressiv mikroblar daxil olur. Ev şəraitində yarımçıq müalicə yaranın irinləməsinə, infeksiyanın qana keçməsinə (sepsis) və daxili orqanların sıradan çıxmasına yol açır.
Gizli Xəstəliklər və Qəfil Ürək Dayanması: Xaçmazdakı bədbəxt hadisəni şərh edən infeksionistlər bildirirlər ki, quduzluq virusu belə insanı 1 həftəyə öldürmür. 70 yaşlı və ya xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə heyvan hücumu zamanı yaranan güclü qorxu, stress və travma fonunda infarkt və ya insult kimi qəfil ölümlər baş verə bilər.
Eşşək dişlədikdə nə etməli? – Təcili Təlimat
Həkimlər heyvan dişləmələrinə qarşı laqeyd qalmamağı və mütləq şəkildə aşağıdakı ilkin yardım qaydalarına əməl etməyi tapşırırlar:
Bol sabunlu su ilə yuyun: Dişlənən nahiyəni dərhal axar su altında, bol təsərrüfat sabunu ilə 10-15 dəqiqə ərzində intensiv şəkildə yuyun. Sabunun tərkibindəki qələvi virus və bakteriyaların böyük hissəsini məhv edir.
Dezinfeksiya edin: Yaranın kənarlarına yod, spit və ya antiseptik məhlullar vurun.
Təcili Tibbi Yardıma müraciət edin: "Heç nə olmaz", "keçib gedər" deyərək ev şəraitində gözləmək intiharla bərabərdir. Zərərçəkən dərhal ən yaxın travmatologiya mərkəzinə çatdırılmalıdır.
Peyvənd vurdurun: Xəstəxanada həkim nəzarəti altında təcili olaraq quduzluq və tetanus əleyhinə serum (peyvənd) vurulmalıdır.
Nəticə: Statistika göstərir ki, Azərbaycanda uzunqulaqların sayı ilbəil azalsa da (son illərdə bu rəqəm 14.9 min başa düşüb), kənd təsərrüfatında onlarla təmas qaçılmazdır. Heyvan nə qədər "sakit" görünsə də, onun dişləməsi və ya təpik atması ciddi travmalara yol aça bilər. Bu cür hallarda zamanla yarışmaq və həkim müdaxiləsini gecikdirməmək həyat xilas edir.