İranda hakimiyyət dəyişəcək - Rza Pəhləvi şanslı görünmür - DETALLAR

İranda mövcud rejim əleyhinə etirazlar hələ də davam edir. Digər tərəfdən Qərbin də molla rejimini dəyişmək istədiyi ilə bağlı fikirlər səsləndirilir və əsas namizədin keçmiş şahın oğlu olduğu bildirilir. Güney azərbaycanlıları isə ən çox zülmü elə şahın dövründə görüblər.
Maraqlıdır, onlar yenidən şahın varisinin hakimiyyətə gəlməsini istəyirlərmi? Qərbin planı həqiqətən də Rza Pəhləvini hakimiyyətə gətirməkdir?
Politoloq Sədrəddin Soltan KONKRET.az-ın suallarını cavablandırarkən bildirib ki, Qərb mövcud rejimin dəyişdirilməsi ilə bağlı dəqiq fikir deməyib:
"Son 20 ildə İranda aksiyalar zamanı hər kəsi bu sual düşündürüb: bu rejim nə vaxt hakimiyyətdən gedəcək? Hətta rejim daxilində belə bu istiqamətdə narahatlıqlar olub. Vaxtilə atom nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlarda İran ABŞ-ın mövcud rejimi devirməyəcəyi ilə bağlı təminat almaq istəyirdi. Bu, dəfələrlə İran xarici işlər nazirlərinin çıxışlarında müxtəlif formalarda çatdırılıb. Birləşmiş Ştatlar isə ölkədə hakimiyyətin dəyişdirilməsində maraqlı olmadığını bəyan edib. Qərb dövlətləri bu gün də rejim dəyişdirilməsi ilə əlaqədar konkret fikir irəli sürmürlər. Amma İran hakimiyyətini müxtəlif məhdudlaşdırıcı tədbirlərdən istifadə etməklə daim təzyiq altında saxlamağa çalışırlar".
Politoloqun sözlərinə görə, bir sıra ekspertlər Qərbin İranla bağlı müxalifəti seçdiyini bildirsə də, daxildə şah rejiminin nüfuzu yüksək deyil:
"Münhen Təhlükəsizlik Konfransında şahın oğlu Rza Pəhləvinin tədbirə dəvət olunması, İran hakimiyyətinin isə dəvət olunmaması Tehranı çox ciddi şəkildə qıcıqlandırıb. Rza Pəhləvi çıxışında mövcud rejimin regional problem olduğunu bildirib. Hazırda şah varisinin İran daxilində nüfuzu Qərbin ehtimal etdiyi qədər deyil. Düzdür, bununla bağlı rəy sorğuları keçirilməyib. Amma Məhəmməd Rza şahın zülmünü görmüş insanlar yenidən onun oğlunun ölkəyə başçılıq etməsini mütərəqqi hadisə hesab etmirlər".
S.Soltan bildirib ki, hakimiyyətə gəlmək üçün göstərilən iki qüvvənin bir-birilə münasibəti yaxşı deyil:
"İran hakimiyyəti ilə bağlı iki qüvvə göstərilir. Bu qüvvələrin bir-birilə münasibətləri yüksək səviyyədə deyil və cəmiyyət tərəfdən birmənalı olaraq qarşılanmır. Hazırda ev dustaqlığında olan Mirhüseyn Musəvi, Mehdi Kərrubi kimi siyasi liderlərin heç də ondan zəif olmadığı barədə danışıqlar səsləndirilir. Bu baxımdan Rza Pəhləvi müxalifət və alternativ hökumət başçısı kimi çox zəif görünür. Şahın oğlu hakimiyyətə əslində qıcıqlandırıcı variant kimi təqdim edilir. Çünki İran hakimiyyətinin ən çox nifrət etdiyi siyasi qüvvə Rza Pəhləvidir.
Digər qüvvə olan Xalq Mücahidləri təşkilatı da şah rejiminə müxalifdir və şahın oğlu ilə yaxın əlaqələrinin olmadığı ilə bağlı fikirlər səsləndirilir. Ona görə də mücahidlərin də təkbaşına hakimiyyətə gəlməsi məntiqli deyil. Bu da İran hakimiyyətinə, perspektivinə alternativ qüvvə axtarışının davam etməsi ehtimalını irəli sürməsinə əsas verir.
Eyni zamanda ABŞ və müttəfiqlərinin İran hakimiyyətinə münasibəti birmənalı deyil. Çünki ABŞ və İsrail İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasını terrorçu təşkilatlar sırasına daxil etdiyi halda, Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa kimi müttəfiqlər hələ də SEPAH-ı bu siyahıya əlavə etməyiblər. Təşkilatın ayrı-ayrı üzv və liderlərinə sanksiyalar tətbiq olunub, amma SEPAH hələ də sanksiyaya məruz qalmayıb. Bu da Qərbin hazırda İran rejimini dəyişdirməyə hazır olmadığını deməyə əsas verir".
Fidan Ali,
KONKRET.az