"Amerika Birləşmiş Ştatları ilə strateji tərəfdaş olmaq böyük şərəfdir

10 fevral 2026-cıil tarixində ABŞ-nin vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens Azərbaycana səfər etdi. Bildiyinizkimi, ABŞ-nin prezidenti DonaldTramp administrasiyasının əsas fiqurlarından biri olan Vensin regiona səfəri2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə olunmuş sülh prinsiplərinin artıq konkret iqtisadi layihələr və siyasi zəmanətlərlə möhkəmləndirilməsi məqsədidaşıyır.
Vensin səfəriCənubi Qafqaza səfəri, Vaşinqtonun region ölkələri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə,eləcə də sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə dair ortaq öhdəliyinin növbətitəsdiqidir.
Bu prosesdə ABŞ-nin Azərbaycanı təkcə enerji tərəfdaşıdeyil, regionun əsas güc mərkəzi və strateji sabitlik qütbü kimi qəbul etməsiiki ölkə arasındakı etimadın ən yüksək səviyyəyə çatdığını göstərir.
Səfəri zamanı iki ölkə arasında münasibətlərdəvacib geopolitik mərhələnin başlanğıcını qoyan qərarlar imzalanıb. Təbii ki, səfərinəsas gündəm mövzularından biri regional sülh və təhlükəsizlik məsələləriolmuşdur. Ermənistan–Azərbaycan münasibətlərinin normallaşdırılması istiqamətindəson dövrlərdə atılan addımlar fonunda ABŞ-ın bu prosesə siyasi dəstək verməkniyyəti aydın görünür. Vaşinqtonun sülh gündəminə yüksək səviyyədə qoşulması tərəflərarasında etimadın möhkəmlənməsinə və əldə olunmuş razılaşmaların davamlılığınıntəmin edilməsinə töhfə verə bilər. Bu, həm də ABŞ-nin regionda vasitəçi yox, təşviqedicifaktor rolunu önə çıxarmaq istədiyini göstərir.
Səfər proqramının əsas gündəm mövzularından biri dəTRİPP marşrutunun tam işlək vəziyyətə gətirilməsi üzrə növbəti addımlarınmüzakirəsi oldu. ABŞ administrasiyasının regionda ticarət və kommunikasiya dəhlizlərininaçılmasını dəstəkləməsi Azərbaycanın strateji nəqliyyat qovşağı kimi rolunudaha da gücləndirə bilər. Bu kontekstdə TRIPP təşəbbüsü xüsusi əhəmiyyətdaşıyır. Layihə region ölkələri arasında nəqliyyat, logistika və ticarət əlaqələriningenişləndirilməsini, eyni zamanda iqtisadi inteqrasiya vasitəsilə dayanıqlısülhün təşviqini hədəfləyir. Xüsusilə Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyatmarşrutları çərçivəsində Azərbaycanın iştirak etdiyi layihələr TRIPP təşəbbüsününpraktik icrası baxımından mühüm potensiala malikdir.
Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, AzərbaycanAvropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkə kimi ABŞ tərəfindən dəstrateji tərəfdaş qismində qiymətləndirilir. Bu kontekstdə enerji layihələrinindavamlılığı, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq və regional enerji sabitliyi məsələlərininmüzakirəsi ikitərəfli münasibətlərin daha da dərinləşməsinə xidmət edə bilər.
Bununla yanaşı, səfər çərçivəsində süni intellekt vərəqəmsal texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq perspektivlərinin də müzakirəsigözləniləndir. Bu, texnologiya sahəsində birgə layihələr, informasiya təhlükəsizliyivə innovasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi istiqamətində əlavə əməkdaşlıqmexanizmlərinin formalaşdırılmasına şərait yarada bilər, beləliklə iqtisadi əlaqələrinyalnız ənənəvi sahələrdən çıxaraq rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə də genişlənməsinəimkan yaradır.
Eyni zamanda Vensin səfəri ABŞ–Azərbaycan münasibətlərininstrateji dialoq səviyyəsinə keçidi baxımından əhəmiyyətlidir. Təhlükəsizlik,siyasi məsləhətləşmələr və beynəlxalq platformalarda koordinasiya məsələləri budialoqun əsas sütunlarını təşkil edə bilər. ABŞ-ın Azərbaycanla münasibətlərdəpraqmatik və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan yanaşma sərgiləməsi regional güclərarasında balansın qorunmasına da müsbət təsir göstərə bilər.
Bütün bu amilləri nəzərə alsaq, ABŞ–Azərbaycan–CənubiQafqaz münasibətlərində faktiki olaraq tamamilə yeni bir mərhələninbaşlandığını demək olar. Bu yeni mərhələ ideoloji, siyasi və iqtisadi aspektlərdəntəhlil edildikdə, Cey Di Vensin səfərinin nə qədər mühüm və strateji xarakterdaşıdığı aydın görünür. Məhz buna görə də bu səfəriin Cənubi Qafqazdasabitliyin möhkəmlənməsinə real töhfələr yaradacaq.
Bir sözlə, vitse-prezidentin 30 il münaqişə şəraitindəolmuş, 2020-ci ilin sentyabrında başlayan və 44 gün sonra Azərbaycanın qələbəsiilə başa çatan II  Qarabağ müharibəsindən sonra sülhə doğru addımlayan Ermənistanvə Azərbaycana səfəri mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilməlidir.
İradə Rizazadə,Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti yanında İctimai Şuranın sədri, Tərəqqi medalı təltifçisi / azxeber.com