"Paşinyanın bu hesablaması yanlış idi, Lavrov düz deyir" – Erməni politoloq

Ötən il Rusiya-Ermənistan münasibətlərindəki gərginlik özünün kulminasiya nöqtəsinə çatdı. Ermənistanın öz strateji müttəfiqinə qapını göstərməsi, Rusiyanın təşkilatçılığı ilə keçirilən iclas və sammitləri baykot etməsi, Roma nizamnaməsinin ratifkasiyası, Nikol Paşinyanın Qərb platformalarında Rusiya əleyhinə bəyanatları iki ölkə arasında münasibətləri daha da gərginləşdirdi.
Ekspertlər Ermənistanın tezliklə KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxacağını ehtimal etsə də, əslində bu asanlıqla baş verən məsələ deyil və Ermənistan da bu təşkilatlardan çıxmağa hazırlaşmır. Düzdür, Ermənistanın Qərbdəki dəstəkçiləri Rusiyanın Cənubi Qafqazı tərk etməsi üçün hər cür oyun qurub. Ermənistana silah daşıyan Fransanın, ermənilərin maraqlarını müdafiə edən ABŞ-nin və digər dövlətlərin məqsədi tezliklə Cənubi Qafqaza daxil olaraq bölgədə strateji planlarını həyata keçirməkdir. Bunun üçün ilkin addım da atılıb.
Avropanın müşahidə missiyası Ermənistandadır və əslində düşmən ölkədə Rusiya hərbçilərinin hərəkətlərinə nəzarət edir, kəşfiyyat fəaliyyəti ilə məşğuldur. Rusiya Ermənistana dəfələrlə öz siyasətinə əl gəzdirməyi məsləhət görsə də, hələlik irəlləyiş yoxdur. Moskva isə tələsmir və öz forpostunun tezliklə düz yola qayıdacağını gözləyir.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun bir neçə gün əvvəl səsləndirdiyi fikirlər də bu yöndədir.  Lavrov bildirib ki, Moskva heç vaxt Ermənistanla münasibətlərin dondurulmasının təşəbbüskarı olmayıb:
"Ermənistan rəsmiləri KTMT və Aİİ-dən çıxmağa çalışıblar. Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndə bizim İrəvandan uzaq qalmaq istəyimiz yox idi. İrəvan KTMT sənədini imzalamaqdan imtina etdi. Ermənistan ərazisindəki Aİ missiyası Rusiya sərhədçilərinin işinə maraq göstərməyə başladı. Avropalı kəşfiyyatçılar Rusiyanın bölgədəki varlığını şübhə altına salmağa çalışdılar.  Moskva bunu İrəvanla müzakirə edib".
Lavrovun bu bəyanatı Ermənistanda geniş rezonans doğurub və müzakirələrə səbəb olub. Politoloq Suren Surenyantsın fikirincə, Rusiya ilə münasibətlərin bərpası alternativ təhlükəsizlik təklifləri almayan Ermənistandan böyük səylər tələb edəcək:
"İndi Rusiya-Ermənistan münasibətlərində dərin böhran müşahidə olunur. Lavrov düz deyir,  tərəflərdən yalnız birinin səyi ilə bu münasibətləri bərpa etmək olmaz. Münasibətləri müttəfiqlik səviyyəsinə çatdırmaq üçün qarşılıqlı addımlar atılmalıdır. Onlar heç vaxt əvvəlki kimi olmayacaq".
Onun sözlərinə görə, Rusiya ilə münasibətlərin səviyyəsi müstəqil Ermənistanın tarixində ən aşağı həddə düşüb. Üçüncü Respublika dövründə heç vaxt bu qədər aydın ifadə edilən böhran komponenti olmayıb. Politoloq hesab edir ki, əvvəlki üç prezidentin dövründə tərəflər arasında müxtəlif  anlaşılmazlıqlar yaransa da, bu vəziyyət tez bir zamanda aradan qaldırılırdı.
Politoloq bildirib ki, Sergey Lavrov üçtərəfli bəyanatın mətninin mahiyyətini açıqlayarkən aşkar həqiqətləri deyib:
"Faktiki olaraq Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri Ermənistanın öz siyasətinin acı bəhrəsini gördüyünə işarə edib. Görün nə baş verdi? 2022-ci ilin aprelindən sonra Paşinyan belə bir tezis irəli sürdü ki, Ermənistanən və Azərbaycanın Rusiyanı regiondan sıxışdırmağa dair ortaq maraqları var. O hesab edirdi ki, normallaşma və ya barışıq məhz bu əsasda olmalıdır. Bu məntiqlə Paşinyan hesab edirdi ki, Dağlıq Qarabağı qurban verməklə o, üçtərəfli sazişin 9-cu bəndini yerinə yetirməkdən yayına bilər. Amma, bu hesablama yanlış idi".
Surenyants bildirib ki, Ermənistan Qarabağı itirdikdən sonra, Rusiya və Azərbaycan üçtərəfli bəyanatda nəzərdə tutulan 9-cu bəndin yerinə yetirilməsini tələb edir. Ermənistan bu sazişdən qaça bilməz:
"Azərbaycan Qərb platformalarında istədiyi hər şeyi əldə etdikdən sonra Ermənistanı həm siyasi, həm də texniki məsələlərdə ikitərəfli və ya birbaşa təmaslara çəkə bildi. Bu, Ermənistan üçün çox ağır nəticələrə səbəb ola bilər".
Surenyants  Sergey Lavrovun Aİ missiyasının Ermənistandakı rus sərhədçilərinin işi ilə fəal maraqlanması ilə bağlı fikrinə də toxunub: "Məndə belə fakt yoxdur və Aİ missiyasının kəşfiyyat fəaliyyəti ilə məşğul olmasını deyə bilmərəm. Amma müəyyən məlumatlara əsaslanan rus versiyasını da təkzib etmək olmaz. Fikrimcə, Aİ-nin müşahidə missiyası Ermənistan üçün "təhlükəsizlik yastığıdır". Amma Aİ ilə münasibətləri Rusiya ilə düşmənçilik üzərində qursaq,  Moskvanın Ermənistana təzyiqi artacaq".
Vəli Həsənov,
KONKRET.az