2001 PLANI: Qərb İrana hücuma hazırlaşır? - ŞƏRH

Terrorizmə qarşı qlobal savaş (Global War on Terrorism-GWOT), beynəlxalq terrorizmlə mübarizə kimi terminlər 11 sentyabr 2001-ci il terror hadisələrindən sonra siyasi leksikonda geniş istifadə olunmağa başlayıb.
KONKRET.az xəbər verir ki, 2001-dən sonra ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiya terrorla mübarizə adı ilə Əfqanistan ərazisinə daxil olub. İraqdakı savaşı da buna aid etmək olar. Ümumiyyətlə, Yaxın Şərqdəki terror stabilliyi antiterrorla pozulub. Son illərin ən yaddaqalan antiterror əməliyyatları isə İŞİD-ə qarşı aparılıb. Terrorla mübarizə termini XIX əsrin sonlarından etibarən istifadə olunmağa başlasa da, beynəlxalq terrorizmə qarşı geniş savaş 2001-də start götürüb.
Corc Buş: "Bizim terrorla müharibəmiz Əl-Qaidə ilə başlasa da, bununla bitməyəcək. Son terror təşkilatı aşkarlanıb məhv olunana kimi mübarizə dayanmayacaq".
Vaşinqtonda terror təşkilatları və terrorizmi dəstəkləyən ölkələrin (State Sponsors of Terrorism) siyahısı da mövcuddur. Məsələn Amerika 1982-ci ildə Kubanı bu siyahıya əlavə edib, 2015-ci ildə isə Obamanın təklifi ilə konqres bu ölkəni terroru dəstəkləyən ölkələrin sıralamasından çıxarıb. 2021-ci ildə ölkə bu siyahıya yenidən əlavə olunub. Ağ Ev səbəb kimi Amerikadan qaçan cinayətkarların orada gizlənməsi, kolumbiyalı inqilabçılara yardım, Nikolas Maduroya dəstəyi göstərib.
Amerikanın terroru dəstəkləyən ölkələr siyahısında İraq, Liviya, Yəmən və Sudan da olub, lakin Qərbin Səddam-Qəddafi edamları fonunda bu ölkələrdə məqsədinə çatdığı üçün sadalanan dövlətlər siyahıdan çıxarılıb.
Rusiya
2018-dən indiyə kimi Rusiyanın terroru dəstəkləyən ölkələr siyahısına daxil edilməsi müzakirə olunur. Əvvəllər buna səbəb olaraq Kremlin Talibanı maliyyələşdirdiyi deyilirdisə, hazırda Ukraynadakı savaş göstərilir.
Suriya
1979-cu ildə Suriya da siyahıya daxil edilib. Dəməşq Livan və Fələstindəki qruplaşmaları maliyyələşdirməkdə ittiham olunur.
İran
Dövlət Departamenti 1984-cü ilin 19 yanvar tarixində İranı terrora sponsorluq edən ölkələr siyahısına əlavə edib. 2012-ci il hesabatına görə, İran Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya ölkələrində terroru yaymaqla məşğuldur. Həmin il Hindistan, Tayland, Gürcüstan və Keniyada terrakt planlaşdırmaqda şübhəli bilinib. Suriyanı silahla təchiz edir, ASALA, HƏMAS, Hizbullah, Əl-Qaidə, Yəməndəki qruplaşmaların himayədarıdır.
Əgər ABŞ hansısa ölkənin terror sponsoru olduğunu rəsmən elan edibsə, o zaman bu, Ağ Ev rəhbərinə imkan verir ki, siyahıdakı ölkəyə əlavə sanksiyalar tətbiq olunsun. Həmçinin:
– silah alqı-satqısına məhdudiyyət və qadağa qoyulması;
– bura ikili təyinatlı mal və texnologiyalar da aiddir;
– iqtisadi yardım imtinası;
– həmin ölkənin nümayəndələri və onların ailə üzvlərini diplomatik immunitetdən məhrum etmək.
"The Daily Telegraph"ın yaydığı məlumata görə, Böyük Britaniya yaxın həftələrdə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (SEPAH) terror təşkilatı kimi tanımağa hazırlaşır. ABŞ da 2019-cu ildən SEPAH-ı terror təşkilatı kimi tanıyır. Yəni Qərb koalisiyasına aid ölkələrin hamısı oxşar qərara qol çəksələr, İranın 2023-ü Əfqanıstanın 2001, İraqın 2003-cü ili kimi qaynar olacaq. Sadəcə, erməni terror təşkilatlarını himayə edən molla rejiminin Fransa kimi dəstəkçilərinin "hə"si yubanır deyə, Qərb koalisiyası İraqda reallaşdırdığını İranda təkrarlaya bilmir. Di gəl ki, bəhanələri yetərincədir. Məsələn İraqda nüvə yoxuydusa, İranda çoxdur. İraqda terror təşkilatı mövcud deyildisə, İranda zəvvar pərdəli terror şəbəkəsi geniş yayılıb. Qərbin indiyədək demokratiya adı ilə girdiyi dövlətlər də İrana baxmış toya getməlidir.
Anar Rəhimov,
KONKRET.az