Kəndlərdən Bakıya niyə axın var? - İşsizlik, yoxsa bəyənilməyən "işlər"?

Rayonlarda əmək bazarında bir sıra sahələr üzrə kadr çatışmazlığı müşahidə olunur. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata görə, işəgötürənlər xüsusilə texniki ixtisaslar, satış və marketinq, mühasibatlıq və maliyyə, tikinti və fiziki əmək, kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq, ticarət, turizm, eləcə də ofis və inzibati sahələrdə uyğun mütəxəssis tapmaqda çətinlik çəkirlər. Mövcud vəziyyət regionlarda əmək bazarının struktur problemlərini yenidən gündəmə gətirir.
Sosioloq Üzeyir Şəfiyev azxeber.com-a açıqlamasında bildirib ki, son illərdə paytaxta və digər iri şəhərlərə güclü miqrasiya axını müşahidə olunur:
"Artıq bir neçə ildir ki, rayonlardan paytaxta və digər mərkəzi şəhərlərə güclü axın var. Kəndlər və rayonlar boşalır, əhali əsasən paytaxta və iri şəhərlərə köçür. Bu səbəbdən vətəndaşların yenidən doğma yurd-yuvalarına qayıtmasını stimullaşdıracaq təşviq mexanizmlərinə ehtiyac var".
O, nümunə kimi Türkiyədə tətbiq olunan layihələrə diqqət çəkib:
"Məsələn, Türkiyədə "çiftçi layihəsi" həyata keçirilir. Layihəyə əsasən, şəhərdən kəndə qayıdan vətəndaşa dövlət tərəfindən 300 sığortalı qoyun verilir. Şərtə görə, vətəndaş üç il ərzində təsərrüfatı qoruyur və bu müddətdə ona müəyyən məbləğdə maaş ödənilir. Üç ildən sonra isə təsərrüfatın gəlirindən sərbəst istifadə etmək imkanı yaranır.
Bundan əlavə, bəzi hallarda kənd təsərrüfatı fəaliyyəti üçün 50–60 min manat həcmində maliyyə vəsaiti ayrılır ki, vətəndaş kənddə öz təsərrüfatını qura bilsin".
Sosioloq qeyd edib ki, Azərbaycanda da buna bənzər təşəbbüslər mövcuddur:
"Azərbaycanda oxşar layihələr özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində həyata keçirilir. Lakin bu proqramların əhatə dairəsini genişləndirmək və daha motivasiyaedici mexanizmlər tətbiq etmək məqsədəuyğun olardı. Bu, həm aqrar sektorun inkişafına təkan verər, həm də regionlardan paytaxta axının qarşısını müəyyən qədər ala bilər. Nəticədə paytaxt və iri şəhərlərin həddindən artıq yüklənməsi azalır, regionlarda isə demoqrafik balans qorunur".
Ekspert əlavə edib ki, təbii artım göstəriciləri ənənəvi olaraq regionlarda daha yüksək olub, lakin güclü miqrasiya fonunda bu sahədə də azalma müşahidə edilir.
Ü.Şəfiyev vurğulayıb ki, yeni iş yerləri ilə yanaşı əlavə stimullaşdırıcı alətlər də tətbiq olunmalıdır:
"Bəzi ölkələrdə regionlarda əməkhaqqı paytaxtla müqayisədə daha yüksək müəyyən edilir ki, bu da əhalinin bölgələrə axınını təşviq edir. Azərbaycanda isə regionlarda əməkhaqqı paytaxt və iri şəhərlərlə müqayisədə xeyli aşağıdır.
Bundan başqa, kənd sakinlərinin öz məhsullarını bazara çıxarması üçün əlverişli şərait yaradılmalıdır. Şəhərlə kənd arasında iqtisadi, sosial və mənəvi fərqlər minimuma endirilməlidir. Səhiyyə, təhsil və digər əsas xidmətlərə əlçatanlıq regionlarda paytaxt səviyyəsinə yaxınlaşdırılmalıdır. Hazırda kənd və rayonlarda həkim və müəllim çatışmazlığı mövcuddur. Mədəni-kütləvi tədbirlərin təşkili də bu baxımdan vacibdir".
Şahanə Ziyad