Ukrayna üçün sülh formulu - Qarabağa təhlükə var?

Ukrayna üçün sülh formulu - Qarabağa təhlükə var?Türkiyə Ukrayna böhranı ilə bağlı sülh planı irəli sürüb. Layihə İstanbuldakı ilk danışıqların sənədlərinə əsaslanır və 2022-ci ilin may ayına aid bəzi bəndlər yeni mətnə daxil edilib.
KONKRET.az xəbər verir ki, Prezident Ərdoğandan gəldiyi deyilən təklifin qayəsində mövcud cəbhə xətti boyu müharibənin dondurulması, Rusiya işğalı altında olan bütün Ukrayna ərazilərində 2040-cı ildə beynəlxalq nəzarət altında referendumların keçirilməsi, 2040-cı ilədək Ukraynanın bitərəf statusuna zəmanət verilməsi, Ukraynanın Avropa İttifaqına daxil olmasına Moskvanın etiraz etməməsi ilə bağlı öhdəliklər dayanır.
Maraqlıdır ki, Rusiya lideri Putin plana etiraz bildiməyib. Ukrayna isə bunu konfliktin dondurulması və Moskva üçün sərfəli variant hesab edərək, hələlik məqbul saymır. Əlbəttə, son söz Ukrayna xalqınındır. İstənilən halda, bu bir təklif. Hərgah Türkiyə planının Kiyevdən ötrü bir neçə üstünlüyünü qeyd etməyə dəyər. Əslində layihə Ukrayna üçün daha əlverişli hesab oluna bilər. Ən azından tərəflərin şansları bərabər görünür.
Əvvəla, bu formula əsasən, Rusiya qalib deyil, ümumiyyətlə qalib yoxdur. Prezident Putin qalib qismində öyünə bilməyəcək. Zatən, Türkiyə rəhbərliyi həmişə bəyan edib ki, bu müharibə-münaqişənin qalibi ola bilməz və olmayacaq. Onun uzanması isə Ukrayna və Rusiya da daxil, bəşəriyyətə, qlobal iqtisadiyyata dəhşətli ölçüdə ziyandır. Eyni zamanda, qardaş ölkə bu xüsusda getdikcə daha qəliz seçim qarşısında qalmaq riskindən qurtulmuş olacaq. Dünyaya nüvə təhdidinin aradan qalxması da öz yerində…
İkincisi, sülh formulu beynəlxalq hüquqa zidd deyil. Referendumlara qədər Ukraynanın ərazi bütövlüyü mübahisə mövzusu olmayacaq. Referendumlar isə yalnız Kiyevin (mərkəzi hökumətin) razılığı ilə baş tutacaq. 2040-a kimi isə mübahisəli ərazilərdə əhalinin vəziyyəti dəyişə bilər. İnsanlar adətən daha yaxşı, daha təminatlı və təhlükəsiz gələcəyə səs verir.
Bunun üçün Ukrayna ona qədər güclü, inkişaf edən, hüquqi-demokratik, müasir dövlətə çevrilməyi bacarmalıdır. Müqayisədə onun şansı daha böyükdür. Çünki Rusiya bir imperiya. Heç kəs zəmanət verə bilməz ki, 10-15 ilə ondan nə qalacaq.
Nəhayət, unudulmamalıdır ki, belə münaqişələr üçün ideal təklif olmur, olmayacaq. İdeal variant Ukraynanın Azərbaycan kimi silah gücünə öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi olardı. Ukrayna yaxın illərdə buna qadir olacaqmı, yoxsa Azərbaycan kimi ona güclü ordu qurmaq üçün müəyyən vaxt, illər lazımdır? Suala cavabı ilk növbədə bu dövlətin yeni legitim hakimiyyəti öz xalqı ilə birgə tapmalıdır…
Bəs Türkiyənin sülh formulu başqa ölkələr üçün prezident yarada bilərmi? Məsələn, Gürcüstanın işğal altındakı Abxaziya və Cənubi Osetiya bölgələri üçün? Yarada bilər. Qarabağ üçün necə? Xeyr. Çünki Qarabağ artıq işğal altında deyil. Digər yandan, belə bir məsələ gündəmə gələrsə, Azərbaycan Ermənistandan zorla çıxarılmış soydaşlarımızın məsələsini qaldıra bilər – "güzgü prinsipi" üzrə. İrəvan buna etiraz edə bilməyəcək, çünki işğaldan sonra status-kvo bərabərləşib.
Amma erməni işğalı dövründə belə risk mövcud olub. Məlumdur ki, ATƏT-in Minsk Qrupu gələcəkdə (tarix müəyyən deyildi) keçmiş DÜMV ərazisində beynəlxalq nəzarət altında referendum keçirməyi təklif edirdi. Nə yaxşı ki, müzəffər ordumuz MQ-nin özünü də tarixin arxivinə göndərdi.
Qısası, qardaş ölkənin Ukrayna ilə bağlı sülh forumunun Qarabağa yaxından-uzaqdan heç bir neqativ təsiri gözlənilmir. Türkiyənin isə ən etibarlı moderator, ən qərəzsiz vasitəçi və böyük regional güc kimi beynəlxalq imicini bununla daha da möhkəmlənə bilər. Plan reallaşsa da, reallaşmasa da.
Həmçinin, Ankaranın nə vaxtsa yenidən bu statusda ən arzu edilən yeganə paytaxt olacağı istisna deyil. Çünki bu hələlik təkliflərin ən yaxşısı. Səbəb də o ki, qardaş ölkə gerçəkdən ən neytral vasitəçi kimi sülhdə səmimi şəkildə hamıdan çox maraqlı olan bir dövlət.. (Musavat.com)


Siyasi     Baxılıb: 50   Tarix: 12 aprel 2024
f Paylaş

Oxşar xəbərlər

Prezident: "Qız Qalası" hidroqovşağının açılışı və "Xudafərin" hidroqovşağının istismara verilməsi tarixi hadisədir

"Qız Qalası" hidroqovşağının açılışı və "Xudafərin" hidroqovşağının istismara verilməsi, hesab edirəm ki, tarixi hadisədir. Bu sözləri Araz çayı üzərində inşa edilmiş "Xudafərin" hidroqovşağını

Prezidentdən hərbi xidmətə çağırışla bağlı SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan vətəndaşlarının iyulun 1-dən 30-dək müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılması və müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularının ehtiyata buraxılması haqqında sərəncam imzalayıb. -ın məlumatın

İran ilə Azərbaycan arasında dövlətlərarası münasibətlər ən yüksək səviyyəyə qalxıb

Bu gün İran-Azərbaycan dostluğunun nə qədər möhkəm olmasını bütün dünya görür. Bu dostluğun dərin kökləri, dərin tarixi var. Bu fikirləri Araz çayı üzərində inşa edilmiş "Xudafərin" hidroqovşağının istismara verilməs

İlham Əliyevin sərhəddə İbrahim Rəisi ilə görüşü başlayıb - FOTO

Azərbaycan Respublikası ilə İran İslam Respublikasının dövlət sərhədində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin İran İslam Respublikasının Prezidenti Seyid İbrahim Rəisi ilə görüşü başlayıb. xəbər verir ki

İran Prezidenti: Qarabağın Azərbaycanın ərazisi olduğunu tam açıq şəkildə bildirən ilk ölkələrdən biri olmuşuq

Biz Qarabağın Azərbaycanın ərazisi olduğunu səlis formada, tam açıq şəkildə bildirən ilk ölkələrdən biri olmuşuq. Bu bölgədə, Qarabağda dirçəliş proqramı əsasında əməkdaşlığımızı hər zaman göstərməyə hazır olduğumuzu bi

"Ola bilsin ki, bəziləri bizim bu görüşlərimizi bəyənməsinlər" - Prezident

Xəbər verdiyimiz kimi, bu gün Azərbaycan ilə İran dövlət sərhədində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev İran Prezidenti Seyid İbrahim Rəisi ilə görüşüb. xəbər verir ki, İran Prezidenti Seyid İbrahim Rəisi bunun iki xalq üçü

Dövlət başçısı: İranın Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişi məsələsinə dair dəstəyini alqışlayırıq

İndi Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhədlərin müəyyən edilməsi prosesi gedir. Biz bu prosesin ilkin müsbət nəticələrini görürük. xəbər verir ki, bu barədə Araz çayı üzərində inşa edilmiş "Xudafərin" hidroqovşağını

Prezident Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsinin təməlini qoyub

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mayın 18-də Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsinin təməlini qoyub. Bu barədə xəbər verir. /

Əli Əsədov İranın Birinci vitse-prezidentinə başsağlığı verib

Azərbaycanın Baş naziri Əli Əsədov İran İslam Respublikasının Prezidenti Seyid İbrahim Rəisinin, xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahianın və digər müşayiət edən şəxslərin helikopter qəzasında həlak olmaları ilə bağl


tezbazar azerbaycan xeberleri yeni xeberler son xeberler cəbhədən son vəziyyət valyuta sou xeberler axsam az xeberler