Zəngəzur dəhlizinin açılması bu günə qədər niyə mümkün olmayıb? - ŞOK SƏBƏBLƏR

"Zəngəzur dəhlizi Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən mühüm marşrut üzərində yerləşməklə bir çox aktorlar üçün xüsusi önəm daşıyır".
Bunu KONKRET.az-aaçıqlamasında politoloq Aytən Qurbanova deyib.
O, Zəngəzur dəhlizinin açılacağı təqdirdə Rusiya, İran,Türkiyə və Qərb maraqlarına necə təsir göstərəcəyini təhlil edib və bunun loqistik əhəmiyyətinə toxunub:
"Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı, eyni zamanda Türk dünyasını birləşdirəcək körpü olaraq Zəngəzur dəhlizi mühüm geostrateji önəm daşıyır. Eləcə də, bu dəhliz Azərbaycanın logistik mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək xarakterik xüsusiyyətlərə sahibdir. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda Zəngəzur dəhlizinin açılması ətrafında ziddiyyətli maraqların olması heç də təsadüfi deyil və kommunikasiya xətlərinin açılması həm regional, həm də qlobal güclərin maraq dairəsindədir. Dəhlizin logistik önəmi və geostrateji əhəmiyyəti bu maraqlara təsir edən başlıca amillərdir. Cənubi Qafqazda öz təsirini qorumağa çalışan Rusiyanın əsas hədəfi heç bir halda proseslərdən kənar qalmamaqdır. İran isə Zəngəzur dəhlizinin açılmasından narahatdır. Çünki Türk dünyasını birləşdirəcək bu dəhlizi strateji hədəfləri və regional maraqları üçün təhdid hesab edir. Eyni zamanda, dəhlizin açılması İran-Ermənistan münasibətlərindəki birtərəfli asılılığa da son qoya bilər. Ona görə də, öz ərazisindən keçən alternativ yollar təklifini israrla qəbul etdirməyə çalışır".
Aytən Qurbanova dəhlizin açılmasını Qərb dövlətləri və Mərkəzi Asiya ölkələri üçün nə dərəcədə maraqlı olmasını məsələsinə də toxunub. Burada dəhliz məsələsində Qərblə Azərbaycanın maraqlarının müəyyən məsələlərdə üst-üstə düşəcəyini vurğulayıb:
"Qərb dövlətləri üçün dəhlizin açılması maraqlı olsa da, üçtərəfli bəyanatda təsbit edildiyi kimi Rusiyanın nəzarətini birmənalı şəkildə qəbuledilməz sayırlar. Belə ki, Zəngəzur dəhlizi Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən mühüm marşrut üzərində yerləşməklə də bir çox aktorlar üçün xüsusi önəm daşıyır. Həmçinin Azərbaycan ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin davam etməsi qismən də olsa bəzi Qərb ölkələrinin maraqları ilə üst-üstə düşür. Çünki tədricən Ermənistanın Rusiyadan asılılığı azala və tamamilə yox ola bilər. Nəticə etibarilə, Rusiya, İran və digər aktorlar üçün Zəngəzur dəhlizinin açılması heç də arzuolunan yanaşma olmasa da, bunun qarşısını almaq iqtidarında olmadıqlarını çox yaxşı bilirlər. Məhz ona görə də əsas hədəfləri dəhliz üzərində nəzarət imkanı qazanmaq cəhdlərini davam etdirməkdir. Qərb dövlətləri isə regionda yeni kommunikasiya xəttinin açılmasını və eləcə də, Rusiyanı regiondan uzaqlaşdırmağı hədəfləyir. Amma bütün bu prosesləri Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almadan etməyə çalışdıqları üçün bu günə qədər dəhlizin açılması mümkün olmayıb. Ümumiyyətlə, Azərbaycanın mövqeyi nəzərə alınmadan bu istiqamətdə uğurlu nəticə əldə edilə bilməz".
Aynurə İsmayıl
KONKRET.AZ