Azərbaycanla Ermənistan sülh müqaviləsi bağlayır: Hamı razıdır, təkcə… - TƏHLİL

Xəbər verdiyimiz kimi, Ermənistan başnaziri Nikol Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişi imzalamağa hazır olduğunu bildirib.Bu barədə bazar ertəsi Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan feysbukdakı səhifəsindəonlayn keçirilən mətbuat konfransında bildirib.
Həmçinin oxu:
"Azərbaycanla sülh sazişi imzalamağahazırıq" -Paşinyan
Azərbaycan Prezidenti:"Ermənistandanmüsbət xəbərlər alırıq"
Ermənistanda prezident də "gəmini"tərk etdi:"Paşinyan onu belə aldatmışdı" -TƏHLİL
Rəsmi Yerevan hesab edir ki, Bakı ilə sülhmüqaviləsi imzalanmalıdır, lakin bu sənəd danışıqlar prosesində işlənməlidir:
"Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhmüqaviləsinin imzalanması ilə bağlı çox danışılır. Bəli, imzalanmalıdır, lakin əvvəlcəbu sənəd rəsmiləşdirilməlidir, amma bu, bir sual və danışıqların nəticəsidir.Ermənistan bunlara hazırdır və biz bunu dəfələrlə bildirmişik".
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev isə Ermənistantərəfindən müsbət xəbərlərin gəldiyini bildirib: ""Ermənistandan da bizmüsbət xəbərlər alırıq. Ermənistan öz tərəfində də bu işlərə start verməyiplanlaşdırır".
Belə olan halda iki ölkə arasında sülhsazişinin imzalanması nə qədər müddətə baş tuta bilər? Bu prosesı mane olmaqistəyən hər hansı bir qüvvə varmı?
Politoloq İlyasHüseynov Azxeber.com-a açıqlamasında məsələyə münasibət bildirib. O, qeyd edib ki, ilk növbədə ErmənistanınAzərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini tanımalı və Azərbaycanaqarşı ərazi iddialarından geri çəkilməlidir:
"Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyannövbəti dəfə öz açıqlamalarında sülh müqaviləsinin imzalanmasına işarələr edir.Amma burada əsas məsələ hansı şərtlərin irəli sürüləcəyidir. Məsələn,delimitasiya prosesində də bölgədə nəqliyyat və kommunikasiya xətlərininaçılmasında Ermənistan müəyyən şərtlər irəli sürüb. Vaxtaşırı bu şərtlərin gerigötürüb Azərbaycanın şərtləri ilə razılaşırdı, amma sülh müqaviləsininimzalanması təkcə Azərbaycan və Ermənistan arasında uzunmüddətli təhlükəsizliyivə sülhü təmin etməyəcək, burada bir sıra komponentlər olacaq. İlk növbədə ErmənistanınAzərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini tanıması, Azərbaycanaqarşı ərazi iddialarından geri çəkilməsi önəmlidir. Daha sonrakı prosesdədelimitasiya işlərinə başlamaqla bu istiqamətdə komissiya yaratmaq, dahasonrakı mərhələdə demarkasiya işlərini yekunlaşdırmaq və dayanıqlı şəkildə nəqliyyatyükdaşımalarının aparmaq. Təbii ki, Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə gələcəkdəelektrik enerjisinin, təbii qazın nəqli də nəzərdən keçirilə bilər".
İlyas Hüseynovun bu məsələdə Rusiyanın dahansı mövqedə olacağından da danışıb:
"Burada Rusiyanın mövqeyi də maraqlıdır.Soçi razılaşmasına baxsaq, ötən ilin noyabrın 26-da imzalanmış bəyanatda Rusiyatərəfi delimitasiya ilə bağlı konsultativ yardım göstərməyə razılıq verib.Maraqlıdır ki, Avropa İttifaqı da eyni mövqedən çıxış edib. Digər tərəfdəndelimitasiya və demarkasiya ilə bağlı proseslərlə yanaşı, bölgədə ən önəmli məsələlərdənbiri də iqtisadi artımın yaradılması üçün Zəngəzur dəhlizinin çəkilməsidir. Artıqdəmir yolu ilə bağlı marşurut təstiqlənib, hər iki tərəf bunu qəbul edib. Artıqtərəflər arasında ikitərəfli münasibətlərdən daha yuxarı olan "3+3" formatındaMoskvada görüş də baş tutub. Türkiyədə də görüşün keçirilməsi nəzərdə tutulur.Bu, çox önəmlidir. Çünki digər regional oyunçular da məsələnin içərisindədir vəbuna maraqlıdırlar. Bu, əsaslı, fundamental, tərəflər arasında gələcəkperspektivləri nəzərdə tutan, düşmənçiliyə son qoyan və iqtisadi artımı ehtivaedən bir sənəd olmalıdır. Bunun üçün isə sadalanan komponentləri Ermənistan tərəfimütləq şəkildə icra etməlidir".
Mövzu ilə bağlı Azxeber.com-a danışan politoloqQabil Hüseynli Paşinyanın mövcud vəziyyəti təhlil edib. O,bildirib ki, Paşinyan bilir ki, Azərbaycan həm qalib tərəf kimi, həm də kifayətqədər güclü tərəf kimi ərazi bütövlüyü məsələsində prinsipialdır:
"Azərbaycan prezidenti də söylədi ki, Ermənistantərəfindən müsbət xəbərlər gəlməkdədir. Paşinyan isə reallıqları əvvəldən də dərkedirdi, indi daha çox dərk etməyə başlayıb. Ermənistanın bir "qarınağrısı" daQarabağın dağlıq hissəsindəki separatçılarla bağlıdır. Bu məsələ konteksində Azərbaycanınərazi bütövlüyünü tanıyıb-tanımaması məsələsi gündəmdədir. Mənim fikrimcə,Paşinyan bu sözü deməyə hazırdır. Sadəcə olaraq daxili-ictimai rəydən çəkinir vəehtiyatlı hərəkər edir. Daxili-ictimai rəyi tədricən söylənilənləri həzm etməyəhazırlayır. Digər tərəfdən də Paşinyan yaxşı başa düşür ki, Azərbaycan həm qalibtərəf kimi, həm də kifayət qədər güclü tərəf kimi ərazi bütövlüyü məsələsindəkifayət qədər prinsipialdır. Azərbaycan heç bir məsələdə geriyə çəkilməyəcək.Ona görə də bu reallıqlara uyğun olaraq hərəkət etməyə çalışır. Ammadaxili-ictimai rəydə apardığı mübarizədə də çətinliklərlə üzləşir. Həttaakademik səviyyədə olan bir erməni də Qarabağ ərazisində azərbaycanlılarınyaşaması faktını qəbul etmək istəmir. Onlar söyləyir ki, vaxtilə oradakı əhalinin40 faizi azərbaycanlı, yerdə qalan hissəsi isə ermənillər olub. Bu insanlar(red: ermənilər) sözün əsl mənasında millətçilik xəstəliyinə tutulmuş, başa bəlabir millətdir və onlarla nəyisə həll etmək çox çətindir. Görünür ki, bu məsələardıcıl təzyiqlər, ciddi basqılar tələb edəcək. Bu istiqamətdə də işlər gedir.Mən əminəm ki, Ermənistan siyasi rəhbərliyi prezidentin istefasından sonra əlinixeyli gücləndirib. Demək olar ki, rəhbərliyi vahid əldə cəmləşdirə bilib. Bu səbəbdənhesab edirəm ki, sülh və s. kimi bütün istiqamətlərdə lazımi addımlar atmağahazırlaşırlar".
Politoloq onu da qeyd edib ki, hər hansıqüvvələr bu məsələyə müdaxilə etməyə çalışsa belə, Azərbaycan qətiyyəli mövqedədir:
"Burada bir Rusiya faktoru da var. O bir tərəfdənvasitəçi moderator kimi rol oynayır. Elə bil ki, arabanın beşinci təkərinəçevrilib və proselərə mane olmağa çalışır, ən azından indiki şəkildə saxlamaqistəyir. Amma Azərbaycan qətiyyətli mövqedədir və bu mövqeyi həyata keçirməküçün lazım olan bütün addımları atacaq".
Aydın Nuri