İran-Rusiya yaxınlaşması fonunda ZƏNGƏZUR DƏHLİZİ - ÖZƏL AÇIQLAMA

İran Ukrayna ilə müharibə üçün Rusiyaya ballistik raketlər vermək istəyir. İran Ukraynaya qarşı müharibə üçün "yer-yer" tipli ballistik raketləri Rusiyaya ötürməyi planlaşdırır. Bu, ABŞ-ın müttəfiq dövlətlərindən birinin kəşfiyyatının gəldiyi nəticədir.
KONKRET.az xəbər verir ki, kəşfiyyatçılar artıq ABŞ və Ukraynanı məlumatlandırıblar. Bu barədə "Washington Post"-a iki amerikalı məmur məlumat verib. Bu xəbər təkzib olunsa da, son dövrlər Tehran ilə Moskva arasında məcburi yaxınlaşma hiss olunur.
Bəs İran-Rusiya yaxınlaşması Cənubi Qafqaza, Qarabağ və Zəngəzur dəhlizinə necə təsir edə bilər? Bu barədə özəl olaraq bizə danışan politoloq Tural İsmayılov bildirib ki, İranın Zəngəzurla bağlı mövqeyi kifayət qədər yanlışdır:
"İran 30 il ərzində Azərbaycan torpaqlarının işğal faktına o qədər də ciddi səs çıxarmayıb. Ermənistana hansısa ciddi təzyiqlər etməyib. Bu gün isə Azərbaycanın öz torpaqlarını işğaldan azad etməsindən sonra regionda gerçəkləşəcək iqtisadi-kommunikasiya xətlərindən, eyni zamanda Azərbaycanla Türkiyə arasında formalaşacaq quru yolundan öz narahatlığını açıq formada ifadə edir. Lakin hesab edirəm ki, Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri tərəfindən irəli sürülən 3+2, faktiki olaraq 2+2 (əvvəlcə 3+3 idi – Azərbaycan, Türkiyə, Ermənistan, Gürcüstan, Rusiya, İran) formatında baş tutacaq görüşlər İranın özü üçün də yeni iqtisadi manevr imkanları qazandırır. Bu baxımdan İranın Zəngəzur dəhlizinin əleyhinə çıxış etməsi və eyni zamanda İran mediasi, hərbi-siyasi dairələrində Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı provokasyon "fikirlər"in səslənməsi Azərbaycanın İrana qarşı səmimi qonşuluq siyasətilə əsla üst-üstə düşmür".
Politoloq əlavə edib ki, regiondakı kommunikasiya xətlərində Rusiya da öz marağını ifadə edir. Özəlliklə Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonrakı dövrdə Zəngəzur dəhlizinin açılması Rusiyanın iqtisadi maraqlarına zərbə deyil:
"Rusiya başa düşür ki, Zəngəzur dəhlizi Cənubi Qafqazın yenidən dirçəlməsi, regionun iqtisadi-siyasi təsir imkanlarının daha artmasına səbəb olur. Ona görə də Zəngəzur dəhlizinin açılmasında Kreml öz maraqlarını ehtiva edir. Eyni zamanda, Rusiyanın moderatorluğu altında Azərbaycanla Ermənistan arasında həm sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı danışıqlar gedir, həmçinin bir çox məsələlər müzakirə edilir. Rusiya İrəvan-Ankara münasibətlərinin yaxşılaşdırılmasında maraqlı olduğunu da ortaya qoyub. Əlbəttə ki, bu kontekstdə İranın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqeyi Rusiyanın mövqeyi ilə üst-üstə düşmür.
Lakin Moskva-Tehran yaxınlaşması ilə yanaşı Zəngəzur dəhlizi məsələsində Rusiyanın İranı inandırma qabiliyyəti daha çoxdur. Çünki İran ideoloji baxımdan Rusiyaya çox da qıcıq yanaşmır. Baxmayaraq ki, Kremli özünə siyasi rəqib hesab edir. İstənilən halda mən hesab edirəm ki, Zəngəzur dəhlizi reallaşacaq və burada İranın mövqeyi sonuna qədər sərt olsa da, Azərbaycan üçün əhəmiyyət kəsb etməyəcək",- deyə Tural İsmayılov şərhini tamamlayıb.
Anar Rəhimov,
KONKRET.az