Neftin qiymətindəki artım hansı həddə kimi davam edə bilər? – Ekspertlər AÇIQLADI - ÖZƏL

Son günlər dünyada "qara qızıl"ın qiyməti sürətlə bahalaşır. Belə ki, dünən "Brent"markalı neftin bir bareli 100,99 ABŞ dolları olub. Bununla yanaşı "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 3,19 ABŞ dollar, yaxud 3,22 faiz artaraq 102,30 ABŞ dollarına çatıb. Yəni neft bazarında qiymətlər 100 dollar psixoloji həddini keçib.
Maraqlıdır, bu bahalaşmanın səbəbi nə ilə bağlıdır? Qiymət artımı hansı həddə qədər davam edəcək?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az–ın suallarını enerji məsələləri üzrə ekspert Zəfər Vəliyev cavablandırıb. O bildirib ki, neftin qiymətində qeydə alınan son qiymət artımları geosiyasi faktorlarla bağlıdır: "Ukrayna ətrafında baş verən hadisələr özünü nəinki enerji, o cümlədən xammal və əmtəə bazarlarında da göstərir. Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsi geosiyasi vəziyyəti gərginləşdirməklə yanaşı xammal və  əmtəə bazarlarını, bütövlükdə qlobal iqtisadiyyatı təhdid altına alıb. Bu qeyri-müəyyən vəziyyət ola bilər ki, qısa müddətli dövrlərdə enerji təhlükəsizliyinə də neqativ təsir etsin. Təbii ki, neft qiymətlərində mövcud sıçrayışlar Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsi ilə əlaqədardır. Qiymət artımları eyni zamanda bütövlükdə dünyada gedən  gərgin geosisyasi vəziyyətlə bağlıdır. Cari ilin yanvar ayında artıq gündəlik neftə olan təlabat təxminən 98,7 milyon ton barrel civarında idi. Bu göstərici pandemiyadan əvvəlki, yəni 2019-cu ildəki qlobal neft tələbatı göstəricilərinə yaxındır. Xatırladım ki, 2019-cu ildə neftə olan sutkalıq tələbat 99,9 milyon barrel təşkil edirdi".
Ekspert bildirib ki, qlobal bazarlarda mövcud qiymət artımı tendensiyasının nə qədər davam edəcəyi məlum deyil: "Məsələ burasındadır ki, Rusiyanın enerji resurslarının ixracında eyni zamanda digər neft və neft məhsullarının ixracı ilə bağlı transaksiyaların həyata keçirilməsində çox ciddi probelmlər var.  Həmçinin, Rusiya limanlarına gəmilərin yaxınlaşmasında da çətinliklər yaşanır. Neft bazarları artıq bir neçə ildir ki, çox həssas durumdadır. Bazara daxil olan kiçik neft həcmləri belə bazarda əks-səda doğurur. Rusiyanın gündəlik neft hasilatı 10 milyon barreldən yuxarıdır. İxrac həcmi isə 4-4,5 milyon barel civarındadır. Belə bir böyük həcmin birdən-birə dünyanın neft bazarından yığışdırılması ciddi disbalans yaradır və qiymətlərə təsir göstərir. Bu həm də inflyasiya risklərini artıracaq. Hazırki vəziyyət neft emalı zavodlarının xammalla yüklənməsi prosesini də təsir altına alacaq. Bütövlükdə onu deyə bilərəm ki, Rusiya və Ukrayna ətrafında baş verənlər neft bazarına heç də yaxşı vədlər vermir".
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Rəşad Həsənov isə bildirib ki, hazırda bazarda kəskin qiymət artımı müşahidə olunur: "Bunun əsas səbəbi Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsi ilə bağlıdır. Proseslərin fonunda neft bazarında qiymətlər bahalaşır. Lakin bu qiymət artımının hansı həddə qədər davam edəcəyini proqnoz vermək çox çətindir".
Şəbnəm Mehdizadə,
KONKRET.az