SON DƏQİQƏ! ABŞ–İran anlaşmasının TAM MƏTNİ

ABŞ və İran arasında qarşılıqlı anlaşma memorandumunun tam mətni dərc edilib.
KONKRET.azmusavat.com-a istinadən xəbər verir ki, Al Arabiya ABŞ və İran arasında qarşılıqlı anlaşma memorandumunun tam mətnini yayımlayıb.
Sənəddə ABŞ və İran arasında müharibənin dayandırılması, sanksiyaların ləğvi, gəmiçiliyin bərpası, İranın nüvə proqramı və yekun sazişin hazırlanması ilə bağlı 14 bənd yer alıb.
1. İran İslam Respublikası və ABŞ, eləcə də hazırkı müharibədə onların müttəfiqləri memorandumun imzalanması ilə eyni vaxtda bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda müharibənin dərhal və daimi dayandırıldığını elan edir. Tərəflər bir-birinə qarşı hər hansı düşmənçilik hərəkəti etməməyi, habelə güclə hədələməkdən və güc tətbiqindən çəkinməyi öhdələrinə götürür. Yekun saziş bu və digər maddələrin müddəalarını təsdiqləyəcək.
2. İran İslam Respublikası və ABŞ bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi, həmçinin bir-birinin daxili işlərinə qarışmamağı öhdələrinə götürür.
3. İran və ABŞ maksimum 60 gün müddətində, qarşılıqlı razılıq əsasında uzadıla biləcək müddətdə danışıqlar apararaq yekun saziş əldə etməyi öhdələrinə götürür.
4. Memorandum imzalandıqdan dərhal sonra ABŞ dəniz blokadasını aradan qaldıracaq, İrana qarşı hər hansı müdaxilə və ya maneələrin qarşısını alacaq və maksimum 30 gün ərzində gəmiçilik hərəkətini tam həcmdə bərpa edəcək. Gəmi hərəkətinin həcmi İranın müharibədən əvvəlki daşınma həcminə uyğun olmalıdır. ABŞ yekun sazişdən sonra 30 gün ərzində öz qüvvələrini ətraf bölgələrdən çıxarmağı da öhdəsinə götürür.
5. Memorandum imzalandıqdan sonra İran dərhal addımlar atacaq ki, Fars körfəzi ilə Oman dənizi arasında ticarət gəmilərinin hərəkəti 30 gün ərzində müharibədən əvvəlki səviyyəyə qaytarılsın. Bu zaman texniki maneələrin aradan qaldırılması və minaların zərərsizləşdirilməsi nəzərə alınacaq.
6. ABŞ regional tərəfdaşları ilə birlikdə İranın bərpası və iqtisadi inkişafı üçün hər iki tərəfin razılaşdıracağı geniş proqram hazırlamağı öhdəsinə götürür. Bunun üçün ən azı 300 milyard dollar maliyyələşmə təmin ediləcək. Proqramın icra mexanizmi yekun sazişin bir hissəsi kimi 60 gün ərzində hazırlanacaq.
7. ABŞ yekun saziş çərçivəsində razılaşdırılacaq qrafik üzrə İrana qarşı qüvvədə olan bütün sanksiyaları ləğv etməyi öhdəsinə götürür. Buraya BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri, Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin İdarəçilər Şurasının qərarları, eləcə də ABŞ-ın bütün ilkin və ikinci dərəcəli birtərəfli sanksiyaları daxildir.
8. İran bir daha bəyan edir ki, heç vaxt nüvə silahı istehsal etməyəcək. İran və ABŞ zənginləşdirilmiş materialın taleyinin, eləcə də İranın nüvə ehtiyacları da daxil olmaqla qarşılıqlı razılaşdırılmış bütün nüvə məsələlərinin yekun sazişdə tənzimlənməsi barədə razılığa gəliblər.
9. Yekun saziş əldə olunana qədər tərəflər status-kvonu qoruyacaq. İran nüvə proqramında mövcud vəziyyəti saxlayacaq, ABŞ isə İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və regiondakı qüvvələrini gücləndirməyəcək.
10. ABŞ memorandum imzalandıqdan dərhal sonra və sanksiyalar qaldırılan günə qədər İranın xam neftinin, neft-kimya məhsullarının və onların törəmələrinin ixracı, eləcə də bankçılıq, sığorta, nəqliyyat və digər əlaqəli xidmətlər üçün istisna icazələr verəcək.
11. ABŞ yekun sazişə doğru danışıqlarda irəliləyiş fonunda İranın dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış vəsait və aktivlərinin açılmasını və tam istifadəyə verilməsini təmin etməyi öhdəsinə götürür. Bu vəsaitlər İran Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi ödənişlər üçün istifadə olunacaq və ABŞ bunun üçün bütün zəruri icazələri verəcək.
12. İran və ABŞ yekun sazişin uğurlu icrasına və gələcək öhdəliklərə nəzarət etmək üçün icra mexanizmi yaradacaqlar.
13. Memorandum imzalandıqdan və onun 4, 5, 10 və 11-ci maddələrinin icrasına başlanmasına dair təminatlar əldə olunduqdan sonra İran və ABŞ qalan maddələr üzrə yekun saziş danışıqlarına başlayacaqlar.
14. Yekun saziş BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qüvvəyə malik qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək.