Stalindən Ukrayna liderinə şokoladlı SUİ - QƏSD

Ruslarla ukraynalılar arasında münaqişənin sui-qəsd və xüsusi əməliyyatlar tarixi var.
KONKRET.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Stalin dövrünün kəşfiyyat rəislərindən olan Pavel Sudoplatov kitabında şokolad qutusuna gizlədilmiş bomba ilə Ukrayna millətçilərinin lideri Yevgeni Konovaletsi necə öldürdüyündən bəhs edir.
1917-ci ildə bolşevik inqilabından sonra Ukrayna millətçiləri də müstəqil dövlət uğrunda mübarizə aparırdılar. Sovet Rusiyası bütün imkanları ilə bu hərəkatın qarşısını almağa çalışırdı. 1930-cu illərdə ukraynalı millətçilər nasistlərin idarə etdiyi Almaniya ilə də əlaqə saxlayırdılar. Yevgeni Konovaletsin rəhbərliyi altında onlar daha da gücləndilər. Sovet kəşfiyyatı onları çox diqqətlə izləyirdi. Agent Pavel Sudoplatov artıq onların sıralarına sızmışdı. O Stalinin özündən aldığı əmrlə sui-qəsd edəcəkdi. Pavel Sudoplatov "Xüsusi missiyalar – Sovet kəşfiyyatı rəisinin xatirələri" kitabında bu prosesi ətraflı təsvir edərkən deyir:
"8 aylıq təlimdən sonra mən hazır idim. Vasili Lebed məni müşayiət etməli idi. O, Ukrayna millətçilərinin baş nümayəndəsi kimi tanınsa da, 13 il Sovet kəşfiyyatında çalışıb. Vəzifəmə görə Lebedin qardaşı oğlu rolunu öz üzərimə götürdüm. Stalin "Konovaletsin zəif cəhətləri hansılardır? Ondan yararlanın" deyə bildirdi. O Şokoladı çox sevir, getdiyi yerdən bir qutu şokolad alır dedim. Texniki büroya şokolad qutusuna gizlədilmiş bomba hazırlamaq tapşırıldı. Qutunun qapağı ənənəvi Ukrayna motivləri ilə bəzədilməli idi. Vaxt mexanizmi heç bir düyməyə qoşulmadı. Bomba qutu şaquli vəziyyətdən üfüqi mövqeyə köçürüldükdən 30 dəqiqə sonra partlayacaqdı. Qutunu pencəyimin daxili cibində şaquli vəziyyətdə daşımalı oldum. Mən hədiyyəni Konovaletsə verib o partlamamış getməliydim. Biz Konovalets ilə 23 may 1938-ci ildə Rotterdamdakı "Atlanta" restoranında saat 10-dan 12-ə qədər görüşdük. Qısa söhbətdən sonra axşam yenidən görüşməyə razılaşdıq. Hədiyyə paketini üfüqi şəkildə stolun üstünə qoydum. Restorandan çıxandan sonra mağazadan papaq və palto aldım. Mağazadan çıxanda təkərin partlaması kimi bir səs eşitdim. Mən sürətlə qatar stansiyasına getdim və Parisə ilk qatara mindim. Parisdən Barselonaya getdim. Qəzetlər ukraynalı millətçilərin liderinin küçənin ortasında partladıldığını yazırdılar".
Qeyd edək ki, Pavel Sudoplatov 1907-ci ildə Ukraynanın Melitopol şəhərində anadan olub və 20 yaşında girdiyi sovet kəşfiyyatında sürətlə yüksəlib. O, ukraynalı olsa da onun ilk mühüm missiyası ukraynalı millətçilərə sui-qəsd etmək idi. Daha sonra o, Trotskinin öldürülməsini şəxsən planlaşdırıb və ona rəhbərlik edib. Stalinin ən etibarlı adamlarından biri olan Pavel Stalindən sonra həbs olundu. O, 15 ilini həbsxanada keçirib və 1994-cü ildə xatirələrini çap etdirib. 1996-cı ildə vəfat edib.
İqbal Rzayev,
KONKRET.az