Türkiyə və Qazaxıstan arasında yaxınlaşma... - Yeni güc mərkəzi Azərbaycana nə vəd edir?

Türkiyə və Qazaxıstan arasında yaxınlaşma... - Yeni güc mərkəzi Azərbaycana nə vəd edir?May ayının 10-11-də Qazaxıstan prezidenti Kasımjomərd Tokayevin Türkiyəyə səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında iqtisadi, siyasi, hərbi, humanitar və digər sahələri əhatə edən mühüm sənədlər imzalandı.
Rusiya-Ukrayna(Qərb) müharibəsi fonunda Qazaxıstan və Türkiyə arasında münasibətlərin daha da dərinləşməsini özündə ehtiva edən sənədlərin imzalanmasının mahiyyəti və əhəmiyyəti nədən ibarət ola bilər?
– Məsələ bundadır ki, Qazaxıstan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT), Türkiyə isə NATO-nun əsas aparıcı üzvüdür. Hazırda Rusiya və Qərb (NATO) arasında Ukrayna ərazisində gərgin müharibə gedir. Heç şübhəsiz ki, bu müharibə həm Rusiyanın, həm də Qərbin imkanlarını tükədir, resurslarını azaldır. Situasiya elə yaranıb ki, müharibə Rusiya və Qərbin türk dövlətlərinin birliyinə qarşı yönələn addımlarını da tormozlayıb.
Məhz belə bir məqamda Qazaxıstanın Rusiyanın nəzarəti altında olan KTMT-dən, Türkiyənin isə ABŞ-ın söz sahibi olduğu NATO-dan qopması mühüm addımdır. Ələlxüsus, iki xristian cəbhəsinin müharibə apardığı bir ərəfədə yeni "Türk güc mərkəzi"nin yaradılması ciddi tarixi əhəmiyyətə malikdir. Heç şübhəsiz ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının mövcudluğu prosesin daha ciddi şəkil almasının tarixi, hüquqi və siyasi bazasını təşkil edir.
– Türk Dövlətləri Təşkilatının üç əsas mərkəzi var – Bakı, İstanbul və Nur-Sultan şəhərləri… İstanbul və Nur-Sultan arasında görüş keçirildi. Bakı və Ankara arasında da indiyə qədər "Şuşa" bəyannaməsi də daxil mühüm sənədlər imzalanıb. Proseslərin təhlili göstərir ki, yaxın gələcəkdə rəsmi Bakı və Nur-Sultan arasında da yeni sənədlərin imzalanması gündəmə gələ bilər. Bu, xüsusilə iki ölkənin parlamentləri səviyyəsində baş tuta bilər. Türkiyə türk dövlətləri arasında "ümumi katiblik" (proseslərin nüvəsi rolunu oynayır) funksiyasını yerinə yetirir.
– Qazaxıstan neft-qaz ehtiyatları ilə olduqca zəngin ölkədir. Dünyada ərazisinə görə doqquzuncu yerdə olan Qazaxıstan neft-qaz ehtiyatlarına görə də ilk onluqda qərarlaşır. Orta Asiyada Şərq və Qərb arasında ən mühüm logistik mərkəz hesab olunan Qazaxıstan Rusiyanın cənub sərhədləri boyunca yeni nəqliyyat dəhlizinin reallaşmasını təmin etmək iqtidarına malik ölkədir. Proseslər onu deməyə əsas verir ki, türk dövlətləri arasındakı istiləşmənin iqtisadi dayaqlar üzərində formalaşması qərara alınıb. Çünki nəhəng iqtisadi resurslar resurslar formalaşdırmadan siyasi mərkəzə çevrilmək mümkün deyil.
– Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Türkiyənin Moskvaya qarşı sanksiyalara qoşulmamasını labüd edən ciddi səbəblər var idi, onlardan birini prezient Ərdoğan dilə gətirmişdi ki, "… çünki bu gün sadəcə təbii qazın təqribən yarısını Rusiyadan alırıq. Bu məsələdəki həssaslığımızı qorumalıyıq. Birincisi, mən xalqımı qarda-qışda soyuqda qoya bilmərəm. İkincisi, sənayemizi tamamilə sıfırlaya bilmərəm". Nəzərə almaq lazımdır ki, Türkiyə böyük sənaye dövlətdir, Qazaxıstan isə təbii sərvətlərlə zəngin strateji coğrafiyadır, ölkədir.
Düşünürəm ki, Türkiyə və Qazaxıstan arasındakı münasibətlər Ankaranın Moskavandan qaza asılılığını da tədricən aradan qaldıra bilər. İki ölkə arasındakı imzalanan sənədlərin təhlili də bunu deməyə əsas verir. Türkiyə neft-qaz ehtiyatları baxımından Rusiyadan, hərbi-siyasi cəhətdən də Qərbdən asılılığı maksimum dərəcədə sıfırlamağı qərara alıb. Ərdoğanın atdığı addımlar hər iki istiqamətdə türk dövltələri ilə birliyin tərəfdarı olduğunu sübut edir.
– Ərdoğanın Asiya qitəsində sürətli və strateji alması onu deməyə əsas verir ki, 2023-cü il Türkiyədəki prezident seçkilərində Qərb onu birmənalı şəkildə dəstəkləyəcək. Çünki həm Şərqdə yeni güc mərkəzi yaradan Ərdoğan, Qərbg ölkələri arasında da hələ uzun illər davam edəcək açıq və qapalı savaşları kompromis nöqtəyə gətirə biləcək yeganə və alternativsiz liderdir.
– Türkiyə-Qazaxıstan arasındakı yaxınlaşması rəsmi Bakının yeni iqtisadi-siyasi güc kimi önə çıxmasını daha da təmin etmiş olacaq. Hazırda regiondakı qlobal əhəmiyyətli logistik-nəqliyyat dəhlizlərin mühüm icraçısı və təşəbbüskarı olan Azərbaycan bu baxımdan Qazaxıstanla eyni siyasi paraleldə üst-üstə görüşür. Qazaxıstanın Xəzər dənizindəki logistik əhəmiyyəti iki ölkə arasında yeni istiqamətlər də formalaşdıra bilər. Sevindiricidir ki, 2021-ci ildə Qazaxıstanla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi 332,2 milyon dollar səviyyəsinə gəlib çatıb. Qazaxıstandan Azərbaycana ixrac 3,4 dəfə artaraq 287,9 milyon, idxal isə 77,3% artaraq 44,4 milyon dollar təşkil edir.
Müəllif: Samir Feyruzov
Şikayətinizi və şahidi olduğunuz hadisəni çəkib bizə göndərin! /konkret.az


YENIXEBER.AZ
Siyasi     Baxılıb: 24   Tarix: 14 may 2022
f Paylaş

Ustalar.az ustalar sayti

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Polşa Macarıstanla siyasi əlaqələrini kəsdi

Polşa hakimiyyəti Rusiyanın Ukraynada müharibə əməliyyatlarına görə Macarıstanla siyasi əlaqələri dayandırıb. xəbər verir ki, Varşava və Budapeşt əvvəllər yaxşı münasibətlərdə olublar və tez-tez bir sıra məsələlərdə birlikd

Türkiyə Suriyanın şimalında 52 terrorçunu zərərsizləşdirdi

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Suriyanın şimalında gerçəkləşdirdiyi hərbi əməliyyat nəticəsində 52 terrorçu zərərsizləşdirilib. KONKRET.azxəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb. "Bölgədək

"Gürcüstanda Rusiya üçün "ikinci cəbhə" olmayacaq" - Baş nazir

Gürcüstan Rusiya üçün "ikinci cəbhə" təşkil etməyəcək. xarici mətbuata istinadən bildirir ki, bu mövqeyi Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili bildirib. Hökumət başçısı vurğulayıb ki, 2008-ci ildə Rusiya Federasiyas

Putin Rəhmonla Əfqanıstanı müzakirə etdi

Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Tacikistan prezidenti Emoməli Rəhmon arasında telefon danışığı baş tutub. xəbər verir ki, bu barədə Kremlin mətbuat xidməti məlumat yayıb. Tərəflər Əfqanıstandakl vəziyyəti müzakirə edib

Prezident İlham Əliyev BƏƏ Prezidentinin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Vitse-prezidenti, Baş naziri və Dubay Əmiri Əlahəzrət Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Al Məktuma məktub ünvanlayıb. xəbər verir ki, başsağlığı mətnind

Xorvatiya 2023-cü ildə avroya keçir

2013-cü ildən Avropa Birliyinin üzvü olan Xorvatiya 2023-cü il yanvarın 1-dən rəsmi olaraq avroya keçəcək. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Xorvatiya parlamenti avronun ölkədə rəsmi valyuta kimi dövriyyəyə buraxılmas

İlham Əliyev BƏƏ-nin Vitse-prezidenti və Əbu-Dabi Əmirliyinin Vəliəhdinə başsağlığı verib

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Vitse-prezidenti, Baş naziri və Dubay Əmiri Əlahəzrət Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Al Məktuma məktub ünvanlayıb. KONKRET.azxəbər verir ki, başsağlığ

"Bu məsələdə Azərbaycan və Türkiyə digər dövlətlərə nümunə oldu" – ŞƏRH

Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibə beynəlxalq münasibətlərə ağır zərbə vurmaqla yanaşı dövlətlərin, siyasi liderlərin maraqları uğrunda nələr edə biləcəyini  bir daha ortaya qoydu. Bununla yanaşı müharibədə haqlının yanınd

XİN rəhbəri özbəkistanlı həmkarı ilə görüşdü

MDB Xarici İşlər Nazirləri Şurasının Düşənbə şəhərində keçirilən iclasında iştirakı çərçivəsində Azərbaycan Respublikası xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Özbəkistan Respublikası xarici işlər naziri v.i.e Vladimir Noro

Türkiyə işğaldan azad olunan ərazidə iki müəssisə yaradır

Türkiyənin Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Nazirliyi Ermənistanın işğalından azad olunan Cəbrayıl rayonunda Meşəçilik Tədris Mərkəzi və tinglik müəssisəsi yaradır. Bunu Türkiyənin kənd təsərrüfatı və meşəçilik nazirinin müavin

"Bakıda parkları məhv etdiklərinə görə medal icra başçılarına verilsin" - Deputat

"Yaxşı olar ki, Bakı şəhərindəki köhnə parkları məhv elədiklərinə görə bu medalın ilk nüsxələri Bakı şəhərindəki icra başçılarına verilsin". Bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında "Ətraf mühitin mühafizəs

Zelenski: "Vladimir Putinlə görüşməyə hazıram"

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanın dövlət başçısı Vladimir Putinlə təkbətək görüşməyə hazır olduğunu bildirib. KONKRET.azxəbər verir ki, bunu Ukrayna lideri İtaliyanın "Rai 1" telekanalına müsahibəsind


son xeberler yeni xeberler azerbaycan xeberleri xəbərlər.com cəbhədən son vəziyyət cəbhədən ən son xəbərlər axsam az xeberler