Azərbaycandan Rusiyaya ixrac edilən meyvə-tərəvəzin həcmi niyə azalıb? - Ekspert rəyi

Rusiyanın Rosselxoznadzor Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarət Federal Xidmətinin məlumatına görə, 2024-cü ilin 7 ayı ərzində Azərbaycandan Rusiyaya ixrac edilən meyvə-tərəvəzin həcmi 13,3 min ton azalaraq 338,7 min ton olub.
Hesabat dövründə Azərbaycandan Rusiyaya xurma tədarükündə 71,3% – 18,2 min tondan 31,2 min tona, nektarin 34,2% – 14,1 min tondan 19 min tona, şaftalıda 26,6% – 13,7 min tondan 17,4 min tonadək artım olub.
Eyni zamanda cari ilin yeddi ayında Rusiyadan Azərbaycana kartofun ixracı 8,5 min tondan 23 min tona (2,7 dəfə artım), soğan ixracı 1,5 min tondan 7,7 min tona (5,1 dəfə artım) çatdırılıb.
Xatırladaq ki, avqustun 19-da Bakıda Rosselxoznadzorun rəhbəri Sergey Dankvert ilə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri Qoşqar Təhməzli Rusiya, Azərbaycan hökumətləri arasında karantin və bitkilərin mühafizəsi sahəsində əməkdaşlıq haqqında saziş imzalayıblar. Sənəd Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Azərbaycana dövlət səfəri çərçivəsində imzalanıb.
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-ın suallarını cavablayan kənd təsərrüfatı eksperti Vahid Məhərrəmov bildirib ki, meyvə-tərəvəz idxalının artması, ixracının isə azalması ölkədə istehsal olunan məhsulun azaldığını göstərir:
"7 ay üzrə açıqlanan idxal və ixrac statistikası göstərir ki, Azərbaycan meyvə-tərəvəz idxalını fiziki çəkidə 18,2% artırıb, lakin ixracı 7,1% azaldıb. Fiziki çəkidə kartof ixracı 32,1%, meşə fındığı, fındıq ixracı 31,5%, alma ixracı 5,7%, nar ixracı 41%, xurma ixracı isə 74% azalıb. Azərbaycanın ən çox ixrac etdiyi məhsul meyvə-tərəvəzdir ki, onda da azalma özünü göstərir. İdxalın artması, ixracın azalması məhsul istehsalında azalma olduğunu sübut edir".
Ekspertin sözlərinə görə, istehsalın azalması bazarda məhsulun qiymətində və keyfiyyətində də özünü göstərir:
"Bu il bazarlarda meyvə-tərəvəzin qiymətinin əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli artdığını gördük. Həmçinin cari ildə istehlakçıların əldə etdiyi məhsulun keyfiyyəti də əvvəlki illərlə müqayisədə aşağı idi. Məhsuldarlığın aşağı düşməsi daha az məhsulun istehsal olunması ilə bağlıdır. Tələbat olduğu halda istehsal azalıb. İstehsalçılar hətta keyfiyyəti aşağı olan məhsulları da bazara satışa çıxarıb, yaxşı qiymətə sata bilib. Bu da onlara sərf edir".
İqtisadçı Xalid Kərimlinin qənaətinə görə, qeyri-neft məhsullarının ixracında ciddi azalma var:
"İlk 6 ayda qeyri-neft məhsulları faktiki qiymətlər ilə 10%, real ifadədə 19,1% azalıb. Bu təkcə meyvə-tərəvəzdə deyil, bütün qeyri-neft məhsullarında özünü göstərir, iqtisadiyyatın vəziyyətini xarakterizə edir, ölkənin neft və qazdan aslılığını daha da artırır. Hələ ki, neft-qaz resurslarına görə iqtisadiyyata ciddi mənfi təsir etmir. Lakin ümumilikdə hökümətin qeyri-neft qaz sektorunun inkişafı və onun büdcədə payının artırılması məsələlərində uğurlu olmadığını göstərir. Meyvə-tərəvəzin Rusiyaya ixracının azalmasının hazırda iqtisadiyyata mənfi təsiri olmasa da, bu işlə məşğul olan fermerlərin maliyyə göstəricilərinə mənfi təsir edir".
Aygün Mirakif,
KONKRET.az