Azərbaycanın AŞPA-nı tərk etməsinə beynəlxalq reaksiyalar: "Uduzan tərəf Bakı deyil"

Son baş verən insident Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Azərbaycana qarşı ilk qərəzli mövqe nümayişi deyil. Hələ 2000-ci illərdə AŞPA-dakı məruzəçilərin Azərbaycan əleyhinə fəaliyyəti, ölkəmizin gözdən salınmasına edilən cəhdlər ənənə halını alsa da, sonrakı dönəmlərdə mövqelərində bir qədər yumuşalma hiss olunurdu.
Amma İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın qələbəsinə qısqancıqla yanaşan digər Avropa təşkilatları kimi, AŞPA da ölkəmizi hədəfə alıb. 2023-cü ilin sentyabrındakı antiterror əməliyyatlarından sonra beynəlxalq təşkilatlar ölkəmizi etnik təmizləmədə ittiham etməyə başladılar. Fransanın diqtəsi ilə aparılan antiAzərbaycan kampaniyasının nəticəsi kimi Avropa Parlamenti bir neçə dəfə Azərbaycan əleyhinə qətnamə qəbul etdi.
İki gün əvvəl AŞPA-da baş verən hadisələr də bunun məntiqi davamı idi. Azərbaycana total hücum kompaniyasının davam etdiyi bir vaxtda AŞPA-nın  mövqeyini şərh edən xarici ekspertlər  yekdilliklə Azərbaycan nümayəndə heyətinin qərarına haqq qazandırıblar.
Rusiyanın Siyasi və Sosial Texnologiyalar Laboratoriyasının rəhbəri Aleksey Nejivoy hesab edir ki, Azərbaycan AŞPA-da öz fəaliyyətini dayandırmaqla düzgün addım atıb:
"Bu struktur Avropa xalqlarının maraqlarına cavab vermir. Yaxın Şərqdəki münaqişə fonunda Qərb dünyasında çaxnaşma güclənir. Dünyanın qalan hissəsinə "barbarlar" kimi yanaşmaq artıq mümkün deyil və bundan sonra da mümkün olmayacaq. Onlar Ermənistanı fəlakətə sürükləyirlər. Erməni elitası Qərbin əlində oyuncağa çevrilib.  Qərb Ermənistana Ukraynanın taleyini yaşatmağa hazırlaşır".
Rusiya Müasir Dövlət İnkişaf İnstitutunun direktoru Dmitri Solonnikov da məsləyə münasiət bildirib:
"Hesab edirəm ki, Azərbaycan düzgün addım atıb. Yeri gəlmişkən, Rusiyanın AŞPA ilə bağlı mövqeyi də oxşardır. Biz beynəlxalq təşkilatların suveren dövlətləri və onların nümayəndələrinin ləyaqətini alçaltmasına imkan verməməliyik. Müvafiq olaraq, bu halda AŞPA uduzur, çünki Azərbaycandan fərqli olaraq öz imkanlarını azaldır, imic və reputasiya itkilərinə məruz qalır. İslamofobiyanın təzahür ü isə AŞPA-nın beynəlxalq imkanlarının azalmasına səbəb olacaq".
Rusiya Etnomilli Strategiyalar Agentliyinin direktoru, tarix elmləri doktoru Aleksandr Kobrinski bildirib ki, Azərbaycanın qərarı hazırkı vəziyyətə adekvatdır:
"Bakı bu məsələdə uduzmayacaq. AŞPA boş bir təşkilatdır. Daim qurbana ehtiyacı olan elit avropalı avaralar üçün sığınacaqdır. Təqib hədəfi olmasa, AŞPA mövcudluğunu saxlaya bilməyəcək. Azad və qürurlu millətlərə nəzarət etmək və onları sıxışdırmaq üçün yaradılmış bu təşkilatda Rusiya fəaliyyətini çoxdan dayandırıb".
Ukrayna analitik mərkəzinin prezidenti Aleksandr Oxrimenkonun sözlərinə görə, AŞPA ayrı-ayrı dövlətlər üçün lobbiçilik edir:
"Azərbaycan sərt mövqe tutmaqla düzgün iş gördü. İndi AŞPA dəyişməli və həqiqətən beynəlxalq təşkilata çevrilmək barədə düşünməlidir. AŞPA-nın iş metodlarını və üslubunu dəyişmək lazımdır. Dünya dəyişib, bizə yeni beynəlxalq təşkilatlar və yeni yanaşma lazımdır".
Qazaxıstanlı politoloq, Nyu-York Elmlər Akademiyasının üzvü Nurlan Munbayev hesab edir ki, AŞPA etimadını itirir:
"Etiraf edirəm ki, Azərbaycanla AŞPA arasında münasibətlər həmişə gərgin olub. Bir tərəfdən, AŞPA Avropa Şurası çərçivəsində əməkdaşlığa və dialoqa töhfə vermiş üzvlərindən birini itirdi.  Digər tərəfdən, Azərbaycan AŞPA-da öz maraqlarını və mövqelərini müdafiə etmək imkanından məhrumdur. Hər iki tərəf dialoqa və kompromislərə hazır olsa, gələcəkdə etimadı və əməkdaşlığı bərpa etmək yollarını tapa bilərlər. Amma hələlik vəziyyət gərgin və qeyri-müəyyən görünür".
Gürcü politoloq Şota Axaidze hesab edir ki, AŞPA-dan çıxmaq Azərbaycan üçün prinsipial əhəmiyyət kəsb etmir:
"Əksinə, Azərbaycan bu strukturdan çıxsa, uduzan tərəf  AŞPA olacaq. Birincisi, ona görə ki, AŞPA nominal təşkilatdır və qərarları məsləhət xarakterlidir. İkincisi, Azərbaycan Cənubi Qafqazın aparıcı ölkəsidir, onunla əməkdaşlıq Avropa üçün faydalıdır.  Qərb siyasəti isə əsasən bu regionda sabitliyin pozulmasına yönəlib".
Vəli Həsənov,
KONKRET.az