Çində bank sistemi böhrana doğru gedir - ƏTRAFLI

Dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı olan Çində bank sistemi həyəcan təbili çalır.
KONKRET.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hər an "maliyyə sunamisi" baş verə bilər: Bu ilin ilk 6 ayında ən azı 40 "yüksək riskli" Çin bankı iri qurumlar tərəfindən ələ keçirilib. Aktivləri 7,5 trilyon dollar olan 3800 bank da müxtəlif səviyyələrdə problem yaşayır.
"Maliyyə sunamisi" narahatlığı ilk dəfə 15 gün əvvəl "Jiangxi Bank"ının qapısına gəlməsi ilə başlayıb. Əmanətçilərin pullarını geri çəkməyə tələsməsi bankı iflasa gətirib çıxarıb.
"Newsweek" xəbər jurnalı bununla bağlı çox mühüm hesabat dərc edib. Həmin hesbaata görə, Çində kiçik və orta ölçülü kənd kreditorlarının borca məruz qalması səbəbindən bu ilin ilk 6 ayında ən azı 40 yüksək riskli Çin bankı daha böyük qurumlar tərəfindən ələ keçirilib.
Bu rəqəm 2023-cü ildə bağlanan bankların sayından düz 4 dəfə çox olub. Birləşən bankların çoxu daşınmaz əmlak böhranından əziyyət çəkib və bu ilin əvvəlində böyük borcu olan daşınmaz əmlak nəhəngi "China Evergrande"nin ləğvi ilə nəticələnib. Bunlardan 36-sı ölkənin şimal-şərqindəki Liaoninq əyalətində olub.
İkinci hesabat Tayvanın "Liberty Times" qəzetində dərc olunub. 40 bankın "yoxa çıxdığını" xatırladan qəzet daha sonra yazıb: "2021-ci ildə "Evergrande", "Country Garden", "Sino Ocean Group", "SOHO China" kimi Çin daşınmaz əmlak şirkətlərinin iflasından sonra Çin bankları ciddi təzyiq altındadır. Təkcə "Evergrande"nin 180 Çin bankı ilə əlaqələri var. Bu səbəbdən 3800-ə yaxın bank müxtəlif səviyyələrdə problemlərlə üzləşib. Aktivləri təxminən 7,5 trilyon dollar olan bu 3800 bank bütün bank aktivlərinin 13 faizini təşkil edir".
Hesabatın ən qorxulu cümləsi 2008-ci ildə bütün dünyanı viran qoymuş maliyyə böhranına bənzərinin mümkünlüyü ilə bağlıdır: "Çinin daşınmaz əmlak sektoru hökumətin onu xilas etməkdən imtina etməsindən sonra böhran içində olmaqda davam edir.
Çin Xalq Bankı yavaşlayan iqtisadiyyat, artan borc və zəif istehlakçı və biznes inamını dəstəkləmək üçün faiz dərəcələrini aşağı salıb. Çin banklarının yoxa çıxmasının miqyası və sürəti Kommunist Partiyasının 4 günlük iclasında qeyd edilməyib. Ümumilikdə, Çinin durğun iqtisadiyyatı, iri daşınmaz əmlak şirkətlərinin iflasları və zəifləyən birja bazarı 2008-ci ili xatırladan böyük maliyyə böhranı qorxusunu artırıb".
Çində bank böhranı son 5 ildə daşınmaz əmlak şirkətlərinin iflası ilə alovlanıb. Boş torpaqlarda tikilən və satılmayan yüz minlərlə ev onlarla daşınmaz əmlak şirkətinin çökməsinə, bəzilərinin isə müflis olmasına səbəb olub. Bu şirkətlərin banklarla əlaqələri də bank sistemində zəlzələlərə səbəb olub.
Daşınmaz əmlak böhranına cavab olaraq Çin hökuməti mənzil bazarının stimullaşdırılmasına yönəlmiş müxtəlif tədbirlər həyata keçirib. İlk dəfə ev alanlar üçün ilkin ödəniş həddi və ipoteka faizləri azaldılıb. Bütün bunlara baxmayaraq, Çin daşınmaz əmlak bazarının gələcəyi qaranlıqdır.
Macarıstan 3 Çin bankından 1 milyard avro kredit götürüb
İddia ilk olaraq Macarıstanın biznes xəbərləri portalı "Portfolio"da dərc olunub. Daha sonra Borc İdarəsi iddianı təsdiqləyib. Müvafiq olaraq, Macarıstan ötən ilin yazında üç Çin bankından 1 milyard avro borc götürüb. Bu, Budapeştin indiyə qədər aldığı ən böyük kredit olub: "Çin İnkişaf Bankı, Çin İxrac-İdxal Bankı və "Bank of China"nın Macarıstan filialı tərəfindən verilən kredit aprelin 19-da geri alınıb və üç il ərzində qaytarılmalıdır".
Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az