İrandakı etirazlar necə yekunlaşacaq? - Ya molla rejimi gedəcək, ya da

İrandakı etirazlar necə yekunlaşacaq? - Ya molla rejimi gedəcək, ya da"İranda baş verən hadisələri yalnız ölkənin daxili prosesi kimi qiymətləndirmək olmaz. Bu proses kifayət qədər mürəkkəb və maraqlıdır".
Bu sözləri azxeber.com-a açıqlamasında Əməkdar jurnalist, siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu deyib.
O bildirib ki, İranda gedən proseslərin əsas hərəkətverici qüvvələri ölkə daxilindən daha çox kənar amillərlə bağlıdır:
"İranda gedən proseslərin əsas hərəkətverici qüvvələri ölkə daxilindən daha çox kənar amillərlə bağlıdır. Belə ki, ABŞ və İsrailin həyata keçirdiyi və 12 gün davam edən zərbələrdən sonra İran rejiminin çökəcəyi iddia olunurdu. Qərb və özlərini demokrat hesab edən qüvvələr düşünürlər ki, İrandakı rejimi asanlıqla devirmək mümkündür. Amma bu, belə deyil. Hələ Şah Abbas, Şah Təhmasib, hətta Şah İsmayılın dövründən etibarən İranda qanunverici hakimiyyətlə dini hakimiyyət arasında bölgü mövcud olub.
Bu sistemi asanlıqla ləğv etmək mümkün deyil. Bu gün İran öz tarixi ilə üz-üzədir. İrandakı mənzərə ciddi təhlükələr ehtiva edir. Daxili gərginlik artıq son həddə çatıb. İllərlə yığılan sosial yorğunluq, iqtisadi tənəzzül və ideoloji ziddiyyətlər birləşərək partlayış nöqtəsinə yaxınlaşıb. Bu mərhələni "İslam İnqilabının mental yorğunluğu" adlandırmaq olar".
E.Alıoğlu bildirib ki, 1979-cu ildə yaranan siyasi layihə artıq gücünü itirib:
"1979-cu ildə yaranmış bu siyasi layihə artıq cazibədarlığını və səfərbərlik gücünü itirir. O dövrdə inqilab ədalət, müstəqillik və mənəvi yenilənmə vədləri ilə cəmiyyəti cəlb etmişdi. İranın Ali lideri Xamenei də məhz bu şüarlarla ABŞ, İsrail və Fransa tərəfindən hakimiyyətə gətirilmişdi. Bu gün isə bitib-tükənməyən iqtisadi böhran, gündəlik sağ qalmaq mübarizəsi milyonlarla insanın həyatını ağırlaşdırır".
İrandakı etirazlar necə yekunlaşacaq? - Ya molla rejimi gedəcək, ya daEkspert vurğulayıb ki, Güney azərbaycanlıların susqunluğunun müəyyən səbəbləri var:
"Güney azərbaycanlılar əvvəlki etiraz dalğalarında aktiv deyildilər. Amma bu dəfə vəziyyət dəyişib. Əsas məsələ Təb­riz bazarının hansı istiqamətdə mövqe tutacağıdır. Orta sinfin, xüsusilə əsnafın kimdən yana olacağı həlledici məsələdir. Bu dəfə əsnaf dəyişiklik, yeni idarəetmə tələb edir. Çünki güneylilər borclardan, boş vədlərdən və yalanlardan beziblər və hakimiyyətin dəyişməsini istəyirlər.
Lakin ABŞ Rza şah Pəhləvi modelini önə sürür. Onlar monorxiyanı bərpa etmək niyyətindədir. Güney azərbaycanlılar isə bu məsələdə ehtiyatlı davranırlar. Çünki bölgədə iki əsas düşərgə formalaşıb. Birinci Urmiya düşərgəsi olan və hakimiyyət strukturlarında, xüsusilə təhlükəsizlik və müdafiə sahələrində təmsil olunan qrupdur. İran Prezidenti Məsud Pezeşkian da bu düşərgəyə yaxın fiqur sayılır. Digər tərəfdə isə Güney Azərbaycanın dini və mənəvi elitası Ərdəbil dayanır. Onlar özlərini həm sistemin dayağı, həm də ideoloji mərkəz hesab edirlər. Güney azərbaycanlıların susqunluğunun səbəbi məhz bu daxili balansla bağlıdır".
O qeyd edib ki, İranda etirazların nəticə verməməsinin əsas problemi liderin olmamasıdır:
"İranda etirazların əsas problemi isə liderin olmamasıdır. Etirazçılar müxtəlif şəxslərin adlarını çəkə bilərlər. Müxalifət parçalanıb və güclü koordinasiya yoxdur. Ümumilikdə, İran üçün üç mümkün ssenari mövcuddur. Birincisi inersial sabitləşmə ssenarisi mümkün ola bilər. Burada rejim güc strukturunu nəzarətdə saxlayır, etirazlar məhdudlaşır və hakimiyyətdə kosmetik provakasiyalar aparılır. Xamneinin istefası və ya hakimiyyətin oğluna keçməsi mümkündür. Müəyyən qədər sanksiyaların aradan qaldırılması hesabına iqtisadiyyatın müvəqqəti düzəlməsi mümkündür.
İkincisi isə hərbi praqmatizm ssenarisidir. Bu halda SEPAH dövlət idarəçiliyini tam nəzarətə götürür və ABŞ ilə taktiki dialoq istisna olunmur. Belə olan halda din elementləri zəifləyir.
Üçüncü ən zəif ssenari isə inqilabi çökmədir. Etirazlar kütləvi hal alır, ordu parçalanır, hakimiyyət müvəqqəti şuralara və ya Pəhləvinin rəhbərlik etdiyi keçid hökümətinə verilir. Azərbaycan türkləri üçün ən əlverişli variant federal İran modelidir. Burada söhbət kürdlərə, bəluclara, ərəblərə geniş müxtariyyətin verilməsindən gedir. Lakin bu ssenari yüksək risklidir, çünki özlüyündə daxili qarşıdurma, xarici müdaxilə və hətta vətəndaş müharibəsi ehtimalını artırır".
Şahanə Ziyad

Siyasi       Tarix: 12 yanvar 2026
f Paylaş

Tezbazar.az elanlar sayti [newsid: 0-123300]

Oxşar xəbərlər

Ərdoğanın Azərbaycana səfər proqramı bəlli olub

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan noyabrın 8-də Azərbaycana səfər edəcək. xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Prezidenti Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsinin rəhbəri Burhanettin Duran "X" sosial şəbək

Qərb soyuq müharibəni qazandı, amma sülhü qazana bilmədi: NATO-nun genişlənməsi tarixi səhv idimi?

Rusiya niyə NATO-ya qoşulmadı? ABŞ və Moskva arasında yeni təhlükəsizlik sistemi yaratmaq mümkün idimi? Ukrayna bu gün müharibənin mərkəzində olmaya bilərdimi?. Bu suallar müasir Avropa tarixinin ən mürəkkəb və mübahisəl

Şahbaz Şərif İlham Əliyevi Zəfər Günü münasibətilə təbrik edib

Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevi Zəfər Günü münasibətilə təbrik edib. -a istinadən xəbər verir ki, təbrikdə deyilir:. "Pakistan xalqı və Hökuməti adından

Azərbaycanda Dövlət Bayrağı Günüdür

Bu gün Azərbaycanda Dövlət Bayrağı Günüdür. xatırladır ki, Prezident İlham Əliyevin 17 noyabr 2009-cu il tarixli sərəncamına əsasən, hər il noyabrın 9-u ölkədə Dövlət Bayrağı Günü kimi qeyd edilir. Azərbaycan müstəqilliyin

Qantz Netanyahunu əvəz edəcək? İsraildə hakimiyyət savaşı

İsraildə keçirilən seçkilərdən sonra ölkədə hakimiyyətin formalaşdırılması ilə bağlı siyasi proseslər diqqət mərkəzinə düşüb. Seçkilərdə Benyamin Netanyahunun rəhbərlik etdiyi "Likud" partiyası 53 mandat qazans

Azərbaycan, ABŞ və Ermənistan üçtərəfli işçi qrup yaratdı 

ABŞ, Azərbaycan və Ermənistan hökumətləri Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun (TRIPP) həyata keçirilməsini sürətləndirmək məqsədilə üçtərəfli texniki planlaşdırma qruplarının fəaliyyətinə başlayıblar. -a istinadə

Bu hərbçilərə ali hərbi rütbələr verildi - Adlar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Müdafiə Nazirliyinin bir sıra hərbi qulluqçularına ali hərbi rütbələrin verilməsi barədə sərəncam imzalayıb. sərəncamın mətnini təqdim edir:. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-c

SEPAH-ın yeni raket şəhəri - Foto

SEPAH-ın yeni raket şəhəri təqdim olunub. KONKRET.azxəbər verir ki, bu barədə "Tasnim" məlumat yayıb. Bildirilib ki, bu gün İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Aerokosmik Qüvvələrinin yeni raket şəhər

Türkiyə Ermənistanla sərhədi açır?

Türkiyə Ermənistanla dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsinin və Alican avtomobil sərhəd-keçid məntəqəsinin açılması üçün zəruri hazırlıqları tamamlayıb. xəbər verir ki, bunu Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Abdulkadi


azerbaycan xeberleri son xeberler yeni xeberler en son xeberler axsam.az xeberler kriminal xeberler azerbaycan son xeber bugun