Lirə sürətlə ucuzalaşır, dəyər itirir – Manatın aqibəti necə olacaq? (TƏHLİL)

"Türkiyə Mərkəzi Bankı uçot stavkasının azaldılması barədəqərar qəbul edib. Qardaş ölkədə uçot dərəcəsi 18%-dən 16%-ə qədər endirilib".
Azxeber.comxəbər verir ki, bunu Milli MəclisindeputatıVüqar BayramovTürkiyə Mərkəzi Bankının qərarından danışarkəndeyib.Deputat Mərkəzi Bankın bu qərarının lirəni qoruya biləcəyini belə əsaslandırıb:
"1 ay öncə 1 dollar almaq üçün 8.6 lirə ödəmək lazımidisə, indi bu rəqəm 9.55-dək dəyişib. Faktiki olaraq, lirə 1 ay ərzində 10faizdən çox dəyər itirib. Mərkəzi Bankın son qərarına rəğmən, lirə ucuzlaşmaqdadavam edir. Lirənin uculaşmasının əsas səbəbləri Türkiyənin cari hesablaşmalarbalansındakı kəsir və özəl sektorun böyük həcmdə xarici borclanması olsa da,siyasi faktorlar da az təsirə malik deyil. Bu baxımdan, hələlik Mərkəzi Bankınuçot stavkası aləti ilə vəziyyətin kardinal dəyişəcəyinə ümid edənlər çoxdeyil".
Bəs Türkiyə lirəsinin ucuzlaşması Azərbaycan iqtisadiyyatınanecə təsir edəcək?
Vüqar Bayramov bildirib ki, türk lirəsinin ucuzlaşması Azərbaycanınticarət dövriyyəsinə ciddi təsir göstərmir:
"Türkiyə İtaliyadan sonra Azərbaycanın ikinci ən böyükticarət tərəfdaşıdır. Azərbaycanla Türkiyə arasında ticarət dövriyyəsi 2020-ciildə 4,5 milyard ABŞ dollarına yaxın olub. Eyni zamanda Türkiyə Azərbaycanınqeyri-neft ixracatında Rusiyadan sonra ikinci ən böyük tərəfdaşdır. Azərbaycanınqeyri-neft ixracatının təxminən 33 %-ə yaxını Türkiyə bazarına yönəlib. AzərbaycanTürkiyə ilə ticarət dövriyyəsində təxminən 1,7 milyard ABŞ dolları həcmindəmüsbət saldoya malikdir və biz həm ümumi ticarət dövriyyəsi, həm də qeyri-neftixracatında Türkiyəyə ixrac edilən və Türkiyədən idxal edilən məhsullarınstrukturuna diqqət yetirsək, türk lirəsinin ucuzlaşmasının bizim ticarətdövriyyəmizə ciddi təsir göstərməyəcəyini görəcəyik. Çünki Azərbaycanla Türkiyəninticarət dövriyyəsində enerji ixracatının payı yenə yüksək olaraq qalır. 2021-ciildə də bu iki dövlət arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq yüksək olacaq"
Deputat əlavə edib ki, 2021-ci ildə Azərbaycan Türkiyəyə səkkizmilyard kubmetr təbii qaz nəql edəcək:
"Qazın qiyməti və ödəniş valyutası məhz ABŞ dolları iləmüəyyənləşdirildiyinə görə milli valyutadakı məzənnə dəyişikliyi buna təsirgöstərmir. Eyni zamanda, Türkiyəyə ixrac etdiyimiz qeyri-neft məhsullarımüqayisəli üstünlüyə malikdir və lirənin dəyər itirməsi də bizim Türkiyəyəümumi qeyri-neft ixracatımıza təsir etməyəcək. Amma Türkiyə lirəsininucuzlaşması Türkiyədən Azərbaycana idxal edilən məhsulların xərcinin azalmasınavə Türkiyədən daha çox məhsulun idxal edilməsinə gətirib çıxara bilər. Nəticəetibarilə güman edilir ki, Türkiyədə infilyasiya optimallaşarsa, qardaş ölkəninməhsulları dünya və Azərbaycan bazarında ucuzlaşacaq. Çünki lirə dəyər itirməkdədavam edərsə, digər xərclərdə, xüsusilə istehsal xərclərində lirə ifadəsində dəyişiklikbaş verməzsə, bu, həmin məhsulların digər valyutalarda, o cümlədən Azərbaycanmanatında xərcinin azalmasına və ucuzlaşmasına gətirib çıxara bilər. O baxımdangüman olunur ki, lirənin ucuzlaşması davam edərsə, Türkiyədən Azərbaycanaidxalın həcmində də artımlar ola bilər. Eyni zamanda bu, istehlak bazarındatürk mallarının qiymətinin aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər".
Lirənin ucuzlaşmasının manatın məzənnəsinə necə təsir göstərəcəyinəgəlincə, Vüqar Bayramov hesab edir ki, manatın məzənnəsinə təsir göstərən əsasiqtisadi faktor ölkəyə daxil olan və eləcə də Dövlət Neft Fondu vasitəsi iləbazara çıxarılan valyutanın həcmi olsa da, əsas ticarət tərəfdaşlarımızda millivalyutalarln vəziyyəti də diqqətə alınan amillərdəndir:
"Doğrudur, bütün bu səbəblər fonunda əsas qərarvericiqurum Mərkəzi Bank olaraq qalır. Mərkəzi Bank üzən məzənnə rejiminə keçmədiyiüçün məzənnəyə birbaşa təsir imkanlarını qoruyub saxlayır. Bu baxımdan, növbətidövrdə də manatın məzənnəsi birbaşa Mərkəzi Bankın mövqeyindən asılı olacaq".