Neftin qiyməti bir günün içində niyə bu qədər ucuzlaşdı? - İLGİNC SƏBƏBLƏR - ÖZƏL

Dünənə qədər 139 dollara qədər yüksələn Azərbaycan neftinin qiyməti bir gün ərzində 118 dollara düşüb. Müharibənin davam etdiyi və Rusiyaya qarşı sanksiyaların artdığı bir vaxtda neftin qiymətinin anidən bu qədər enməsi maraq doğurub. Bəs neftin qiymətinin düşməsinin səbəbi nədir?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən iqtisadçı Elman Sadıqov bildirib ki, hazırda birjalarda müsbət abu-hava hökm sürür. Bunun bir neçə səbəbi var: "Birincisi Türkiyədə Ukrayna və Rusiya XİN rəhbərləri görüşüb. İkincisi Zelenskinin "NATO-dan artıq soyudum" fikirlərini səsləndirməsi faktoru müəyyən rol oynayıb. Bazarlar  hər iki tərəfin barışmaz mövqelərindəki müəyyən yaxınlaşmaları qiymətləndirməyə başlayıblar. Bütün bunlar bazara təsir edən siyasi məsələlərdir. Amma burada iqtisadi faktorlar da mövcuddur. Artıq analitiklər soyuq başla dəyərləndirmə aparırlar və belə qənaətə gəlirlər ki, dünyanın neft bazarı təkcə Rusiyanın "qara qızılından" asılı deyil. Əgər OPEC+ ölkələri azaldılmış neft istehsalını artırsa, yaxud Liviya və İraq həcmi çoxaltsa, o cümlədən İranın məhsulu bazara daxil olsa, bu zaman mövcud vəziyyəti konpensasiya etmək mümkünləşər. Rusiyanın neftini əvəzləmək asandır, qazla bağlı isə vəziyyət bir qədər mürəkkəbdir. Amma bazarı dəyərləndirmək ən önəmli məsələdir".
Elman Sadıqovun sözlərinə görə, Venesuela 300 milyard barel neft ehtiyatı ilə dünyada liderdir: "Ondan sonra isə Səudiyyə Ərəbistanı (ehtiyyatları Venesueladan 1,5 dəfə azdır) gəlir. Venesuela neftinin bazara daxil olması dünyada "qara qızıl" bolluğunun mövcudluğu deməkdir. Burada artıq təklif tələbi kifayət qədər üstələyəcək. Artıq Venesuela ilə ABŞ arasında müəyyən danışıqların olması ilə bağlı da söhbətlər var. Neft həm istehlak məqsədilə, həm də strateji ehtiyyatlar üçün alınır. Strateji ehtiyatlar qışa hazırlıq və ya neftin qiymətinin, eləcə də tələbin artması ehtimalı çox olanda yığılır. Hazırda qış fəslindən çıxmışıq və yaza doğru gedirik. Kifayət qədər ucuz qiymətə neft ehtiyyatları yığılıb. Amerika özünün strateji neft ehtiyatlarından 90 milyon barelə yaxın "qara qızıl" satacağını elan edib. Yəni bu rəqəm təxminən 15-16 gün Rusiyanın bazara çıxardığı nefti konpensasiya edə bilər. Bu müddət isə Venesueladan və ya istehsalı azalmış ölkələrdən, o cümlədən də İrandan müəyyən qədər nefti dünya bazarına çıxarmağa kifayətdir. Yəni bazarlar artıq bunu dərk edirlər. Yaranmış pozitiv əhval-ruhiyyə qiymətlərin aşağı düşməsinin əsas səbəbidir".
İqtisadçı əlavə edib ki, əgər bundan sonrakı proseslər neqativə köklənsə və vəziyyət gərginləşsə, o zaman neftin qiyməti yenə qalxacaq: "Hazırda bazarda müsbət abu-hava hökm sürür. Dünya təkcə Rusiya neftindən asılı olmadığını anlamağa başlayıb. Onun nefti əvəzləməyə hər bir imkanı var. Bütün bu məsələlər onu göstərir ki, neftlə bağlı ciddi narahatlıq yoxdur".
Müşviq Tofiqoğlu,
KONKRET.az