Türk dövlətləri real hərbi gücə necə çevrilə bilər? - MÜHÜM MƏQAMLAR

Prezident İlham Əliyevin Qəbələdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Sammitində türk dövlətləri arasında hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsi və birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi ilə bağlı təklifi regional təhlükəsizlik gündəmini yenidən ön plana çıxarıb. Maraqlıdır, türk dövlətləri arasında birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi regional sabitliyə necə təsir göstərə bilər?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən politoloq Faiq Ələkbərli bildirib ki, türk dövlətləri arasında hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsi artıq zərurətə çevrilib. Onun sözlərinə görə, son 30–35 il ərzində bu istiqamətdə ciddi addımların atılması çətin idi, çünki uzun müddət yalnız Türkiyə müstəqil türk dövləti kimi fəaliyyət göstərirdi, digər türk respublikaları isə müstəqilliklərini nisbətən yeni bərpa etmişdilər.
Politoloq qeyd edib ki, türk dövlətləri inteqrasiya baxımından bir neçə mərhələdən keçib:
"İlk mərhələdə mədəni inteqrasiya, daha sonra iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq ön planda idi. Bu sahələrdə müəyyən nailiyyətlər əldə olundu. Ancaq hazırkı mərhələdə TDT çərçivəsində hərbi əməkdaşlıq artıq qaçılmazdır. Çünki dünyada çox ciddi geosiyasi proseslər gedir və yaxın illərdə çoxqütblü beynəlxalq sistem formalaşacaq".
Faiq Ələkbərli hesab edir ki, bu yeni qlobal reallıqda türk dövlətləri də müstəqil güc mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər:
"Çoxqütblü dünyada artıq tək bir güc yox, bir neçə güc mərkəzi olacaq. Onlardan biri də Türk Dövlətləri Təşkilatı ola bilər. Bunun üçün TDT yalnız mədəni və iqtisadi deyil, eyni zamanda siyasi və hərbi gücə də sahib olmalıdır".
Politoloqun fikrincə, TDT çərçivəsində hərbi əməkdaşlıq təkcə ayrı-ayrı türk dövlətlərinin deyil, bütövlükdə türk dünyasının təhlükəsizliyinə xidmət edəcək:
"Bugünkü dünyada təhlükəsizlik və hərbi güc əsas amillərdən biridir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, müəyyən dövrlərdə hərbi güc daha ön plana çıxır. Hazırkı mərhələdə bu amilin əhəmiyyəti əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli artıb".
O, əlavə edib ki, yalnız bir və ya iki türk dövlətinin güclü olması kifayət deyil:
"Türk dövlətləri güclərini birləşdirərək həm regionda, həm də qlobal miqyasda real güc mərkəzinə çevrilməlidirlər. Qərbdə Türkiyə və Azərbaycan, şərqdə isə Özbəkistan, Qazaxıstan kimi dövlətlərin bu birliyin əsas dayaqları ola bilər. Macarıstanın da bu hərbi əməkdaşlığa maraq göstərməsi diqqətçəkəndir. Hətta türk olmayan, lakin özünü türk dünyasına yaxın hiss edən bəzi ölkələrin də bu prosesə cəlb olunması mümkündür".
Faiq Ələkbərli vurğulayıb ki, Azərbaycanın təkcə regionda deyil, beynəlxalq müstəvidə mövqelərinin güclənməsi də TDT çərçivəsində hərbi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə sıx bağlıdır:
"Hərbi əməkdaşlığın artıq real və praktik mərhələyə keçməsi təqdirəlayiqdir və bu istiqamətdə addımların atılması mütləq lazımdır".
Müşviq Tofiqoğlu
KONKRET.az