Zərdüşt Əlizadə: "İranla təhlükə hər zaman mövcuddur"

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Nasir Kənani çıxışlarında bildirib ki, rəsmi Tehran Azərbaycanın İrandakı səfirliyinin fəaliyyətinin bərpa ediləcəyinə ümid edir. O, bu xüsusda müsbət dinamika kimi İran və Azərbaycan xarici işlər nazirlərinin telefon danışığını qeyd edib. Bəs İrandakı səfirliyimizin bərpası mövcud şəraitdə nə qədər realdır? Xatırladaq ki, cari ilin 27 yanvarında Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə silahlı hücum nəticəsində səfirliyin mühafizə xidmətinin rəisi Orxan Əsgərov həyatını itirdi, daha iki əməkdaş yaralandı. Nəticədə diplomatik missiyanın və onun əməkdaşlarının təhlükəsizliyi ilə əlaqədar olaraq yanvarın 30-da səfirliyin fəaliyyəti dayandırıldı.
Politoloq Zərdüşt Əlizadə mövzu ilə bağlı KONKRET.az-ın suallarını cavablandırıb.
– Zərdüşt müəllim, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Nasir Kənani bildirib ki, rəsmi Tehran Azərbaycanın İrandakı səfirliyinin fəaliyyətinin bərpa ediləcəyinə ümid edir və bu istiqamətdə "yol xəritəsi" hazırlanır. Mövcud vəziyyəti nəzərə alsaq, İrandakı səfirliyimizin bərpası mümkündürmü?
– Səfirliyə hücum edən şəxs barəsində məhkəmə ədalətli qərar verəndən və bu təxribatı həyata keçirmiş şəxslər və ya təşkilatlar cəzalanandan sonra Azərbaycan tərəfi səfirliyin bərpasına razılıq verəcək. Yəni proseslər bu istiqamətdə dəyərləndirilməlidir.
– Bəs mövcud vəziyyətdə səfirliyin fəaliyyəti bərpa olunandan sonra yenidən eyni təhlükə yaşana bilərmi?
– Təhlükə hər zaman mövcuddur. Sadəcə bu təhlükənin dərəcəsi var. Əgər İran tərəfi bu təxribatı törətmiş şəxslərə layiqli cəza verərsə, ondan sonra bu təhlükənin dərəcəsi də bir xeyli azalmış olar. Xatırladaq ki, İranda uzun müddət Səudiyyə Ərəbistanının da səfirliyi fəaliyyətini dayandırmışdı. Və münasibətlər tənzimlənəndən sonra yenidən həmin səfirlik açıldı. Açığı, İranda səfirliklərə hücum etmək adət olunmuş haldır.
– Səfirliyin fəaliyyəti bərpa olunmasa, hansı proseslər baş verə bilər?
– Əgər səfirliyin fəaliyyəti bərpa olunmasa, münasibətlər indiki səviyyədə qalacaq.
– Az öncə məhkəmənin ədalətli qərar çıxarmasına toxundunuz. Terror aktıyla bağlı kifayət qədər fakt olduğu halda, qərarın gecikməsi Azərbaycan tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Sizcə, İran qərar çıxarmaqda niyə gecikir?
– Əgər Azərbaycan tərəfi həmin cinayətkarın məhkəməsindən narazıdırsa, onu kim məcbur edə bilər ki, səfirliyinin fəaliyyətini bərpa etsin? Burada yalnız bir variant qalır, o da səfirliyi açmamaq. Vəssalam!
– Bəs bütün bu proseslərin fonunda İran – Azərbaycan münasibətlərinin inkişafını necə görürsünüz? Münasibətlər yenə gərgin olaraq qala və ya müsbətə doğru dəyişə bilərmi?
– Obyektiv olaraq hər iki ölkənin əhalisi arasında münasibətlərin normal olması əlverişlidir. Çünki biz yad deyilik, doğma xalqlarıq. Bizim xalqımızın üçdəikisi İranda yaşayır, ortaq mədəniyyətimiz, iqtisadi maraqlarımız var. Buna baxmayaraq, bəzi qüvvələr bu yaxınlığa zidd hərəkətlər edir və bunun da cəzasını alırlar.
– Bu gərginliyin fonunda Azərbaycan tərəfindən dəfələrlə güney azərbaycanlıların hüquqları gündəmə gətirildi. Ancaq hazırda bu məsələdə sanki bir durğunluq hiss olunur. Bu məsələ rəsmi Bakı tərəfindən daim aktuallığını qorumalıdırmı?
– Güney Azərbaycanda yaşayan insanların hüquqları haqda tez-tez fikirlər səslənir. Ancaq bu tələblər müstəqil Azərbaycan Respublikasında insanların hüquqlarına hörmət edilmədiyi müddətdə öz mənasını itirəcək. Yəni bu gün müstəqil Azərbaycanda insanların hüquqları addımbaşı pozulursa, biz hansı haqla Cənubdakı insanların hüquqlarına hörmət tələb edə bilərik?
– Onda belə çıxır ki, nə qədər ki, Güney Azərbaycan məsələsi aktualdır, münasibətlərdə də bir o qədər irəliləyiş olmayacaq.
– Obyektiv zərurət olan mehriban qonşuluq münasibətləri o zaman mümkün ola bilər ki, hər iki ölkədə qarşı tərəfin milli maraqlarını düzgün təhlil edib qiymətləndirə bilən hakimiyyətlər olsun.
– Hazırkı İran hakimiyyətinin mövcudluğu fonunda biz bu inkişafı gözləyə bilərikmi? Yoxsa hakimiyyət dəyişikliyi lazımdır?
– Bu, İran xalqının işidir, bizim işimiz deyil. Bizim işimiz Azərbaycanda hakimiyyətin xalqa xidmət etməsini təmin etməkdir. Biz başqa bir dövlətin daxili işinə qarışıb, nəyisə tələb edə bilmərik. Bu, bizim haqqımız deyil. Bütün ölkələr öz daxilində haqq-ədalətə xidmət edən quruluşlar qurmalıdır.
Mərahim Nəsib,
KONKRET.az