Əməkhaqqından pensiyayadək: Hansı peşələrə xüsusi güzəştlər tətbiq olunur?

Hər peşə eyni şərtlərdə icra olunmur. Bəziləri üçün iş günü yalnız ofisdə keçdiyi halda, digərləri hər gün həyatını riskə atır, sağlamlığına zərər verən şəraitdə çalışır və ya cəmiyyət üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan xidmət göstərir. Məhz buna görə də qanunvericilik bəzi peşə sahiblərinə əlavə güzəştlər və təminatlar nəzərdə tutur.
azxeber.com xəbər verir ki, Azərbaycan qanunvericiliyində bir sıra peşələr üçün əmək, sosial müdafiə və pensiya sahəsində xüsusi hüquqlar müəyyən edilib. Bu güzəştlər əsasən iş şəraitinin ağırlığı, sağlamlıq riskləri və peşənin strateji əhəmiyyəti nəzərə alınmaqla tətbiq olunur.
Qanunvericiliyə əsasən, hərbi qulluqçular mənzil təminatı, xidmət pensiyası, icbari sığorta, tibbi xidmət və müxtəlif maaş əlavələri kimi imtiyazlardan yararlanırlar. Polis, Dövlət Sərhəd Xidməti, Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti və digər hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarına da xidmət şəraitinə uyğun oxşar sosial təminatlar verilir.
Zərərli və ağır əmək şəraitində çalışan işçilərə əlavə məzuniyyət, qısaldılmış iş vaxtı və müəyyən hallarda əlavə ödənişlər verilir. Yeraltı mədənlərdə, kimya sənayesində, metallurgiya müəssisələrində və sağlamlıq üçün təhlükəli hesab edilən digər sahələrdə çalışanlar bu kateqoriyaya daxildir. İş yerlərinin zərərli olub-olmaması xüsusi attestasiyalar əsasında müəyyən edilir.
Hakimlər, prokurorluq əməkdaşları və dövlət qulluqçuları üçün də xüsusi sosial təminatlar, uzunmüddətli xidmətə görə pensiya hüququ və digər güzəştlər nəzərdə tutulub.
Müəllimlər və həkimlər üçün də müəyyən dəstək mexanizmləri mövcuddur. Xüsusilə ucqar bölgələrdə çalışan müəllimlər əlavə əməkhaqqı ala, bəzi tibb işçiləri isə riskli şəraitdə çalışdıqlarına görə əlavə ödənişlərdən yararlana bilirlər.
Bununla yanaşı, bank, özəl şirkət, market, restoran və digər özəl sektorda çalışanların əksəriyyəti üçün dövlət tərəfindən ayrıca güzəşt nəzərdə tutulmur. Onların tibbi sığorta, bonus, ipoteka dəstəyi və digər üstünlükləri əsasən işlədikləri müəssisənin daxili sosial siyasətindən asılı olur.
Mədəniyyət və incəsənət sahəsində çalışan bəzi şəxslər də xüsusi statusa malikdir. "Xalq artisti", "Əməkdar artist", "Xalq yazıçısı" və digər fəxri adlara layiq görülən şəxslər qanunvericilikdə nəzərdə tutulan aylıq təqaüdlər və digər dövlət təminatlarından faydalana bilirlər.
Fəridə Əsədzadə