İrəvan Azərbaycana qibtə edir: Necə olur ki, Bakı bütün istiqamətlərdə uğur qazanır?

Otuz il Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlayan Ermənistan üzləşdiyi acı məğlubiyyətə görə müttəfiqi Rusiyanı ittiham edir. Ermənilər hesab edirlər ki, 2-ci Qarabağ müharibəsində ruslar ermənilərin yerinə vuruşmalıydı. Rusiyanın isə mövqeyi tamam fərqlidir. Buna görə də 2023-cü ildə iki ölkə arsında gərginlik artdı və Ermənistan Rusiyanın maraqlarına uyğun olmayan müəyyən addımlar atdı. Rusiya mətbuatı mütəmadi olaraq mövzunu diqqətdə saxlayır və maraqlı materallar dərc edir.
KONKRET.az oxucular üçün maraqlı olacağını nəzərə alıb həmin məqalələrdən birini təqdim edir: "Ən yüksək səviyyədə qarşılıqlı ittiham, yeni böhran düyünləri, Ermənistanın Qərblə əməkdaşlığı gərginliyi bir qədər də artırdı.
Ənənəvi olaraq, Qarabağ Ermənistanın xarici siyasətinin əsas prioriteti olub. İrəvanın nizamlanmaya əsas yanaşması hər iki tərəf üçün "kompromis formulu" tapmaq idi. Ermənistanın yeni hakimiyyət orqanları tərəfindən 2020-ci ilin iyulunda elan edilən Milli Təhlükəsizlik Strategiyası ümumilikdə İrəvanın Qarabağ məsələsində mövqeyinin davamlılığını qoruyub-saxlayıb. 2020-ci il müharibəsindən sonra Ermənistanın xarici siyasət yanaşmalarında dəyişikliklər daha aydın özünü biruzə verməyə başladı. İndi Qarabağ probleminin Ermənistanla heç bir əlaqəsi yoxdur. İrəvanın strateji məqsədi Bakı və Ankara ilə münasibətləri normallaşdırmaqdır. Görünür, Ermənistan rəhbərliyinin Qarabağla bağlı məsuliyyətdən imtina etməsi Moskva tərəfindən tam başa düşülməmiş və qəbul edilməmişdir. Ona görə də Rusiyada Ermənistanın hələ də özünü Qarabağın təhlükəsizliyinin təminatçısı kimi görməsi fikri hakim olmaqda davam edir. Rusiya Qərblə qarşıdurmanın aktiv fazasındadır. Bu, Ermənistan üçün aktual olan xarici siyasətdə strateji dəyişikliklərə gətirib çıxardı. Birincisi, Moskvanın proseslərdə fəal iştirak edə bilməməsi səbəbindən digər regional sahələr ikinci plana keçir. Buna görə də, məsələn, 2008-ci ildə rus sülhməramlılarının gürcü qoşunları tərəfindən öldürülməsi genişmiqyaslı müharibəyə gətirib çıxardı və 2023-cü ildə Dağlıq Qarabağda eyni rus sülhməramlılarının Azərbaycan qüvvələri tərəfindən öldürülməsi bu vəziyyətə yenidən baxılması üçün təkan belə olmadı. Moskva ilə Bakı arasında münasibətlərə gölgə salmadı.
İkincisi, Rusiya üçün beynəlxalq ictimaiyyət üç kateqoriyaya bölünür. Dost, neytral və qeyri-dost. Əsas problem bir qrupdan digərinə keçmək üçün aydın meyarların olmamasıdır. Məsələn, Ermənistanın Ukraynaya yardım göndərməsi Rusiyanın etirazına səbəb olur. Amma Azərbaycanın minatəmizləmə avadanlıqları, generatorlar və artilleriya mərmiləri göndərməsi isə normal qarşılanır. Rusiya və Ermənistanın xarici siyasət prioritetləri
Göründüyü kimi, bu gün Ermənistan qarşısına aşağıdakı prioritetləri qoyur. Azərbaycanla sülh müqaviləsinin bağlanması, Türkiyə ilə münasibətlərin qurulması, yeni çağırışlar fonunda təhlükəsizliyin təmin edilməsi və milli böhran dövründə iqtisadi artım templərinin saxlanılması.
Ermənistan təhlükəsizlik məsələsini ənənəvi olaraq Rusiya ilə əlaqələndirib. Ona görə də 2020-ci ildən sonra bu istiqamətdə real şaxələndirmə cəhdləri nəzərdən keçirilməyib. Lakin Ermənistan rəhbərliyinin nöqteyi-nəzərindən Rusiyanın müqavilə əsasında silah tədarük edə bilməməsi və 2021-ci ilin mayında Azərbaycandan edilən hücumlara sərt cavab verilməməsi Moskvanın təhlükəsizlik təminatçısı rolunu neytrallaşdırdı. Üstəlik, Rusiya 2022-ci ildə Azərbaycanla Müttəfiq Əməkdaşlığı haqqında Bəyannaməni imzaladıqdan sonra İrəvan və Bakıya münasibətdə faktiki olaraq eyni dərəcədə yaxın mövqe tutdu. Ermənistan isə buna cavab olaraq Azərbaycanla sərhədə Aİ missiyasını cəlb etdi. Hindistan, Fransa və Yunanıstanla hərbi-texniki əməkdaşlığa başladı.
Ermənistanla Rusiya arasında münasibətlər bu gün əsasən xarici amillərin təsiri altında dəyişir. İrəvanla Moskva arasında münasibətlər yeni konturlar almaqda davam edir. Ermənistan öz hərəkətlərini diversifikasiyaya yönəlmiş siyasət kimi şərh edir. Rusiya bunu diversifikasiya kimi yox, əvəzləmə kimi görür. Buna görə də eyni "izahedici modelləri" çatdırmaq üçün təkcə əlaqələrin inventarına deyil, həm də birbaşa ünsiyyətə ehtiyac var".
Vəli Həsənov,
KONKRET.az