Manatın məzənnəsi ilə bağlı VACİB AÇIQLAMA: Hörmüz faktoru GÜNDƏMDƏ

Hörmüz boğazı dünya neft ticarətinin ən mühüm tranzit marşrutlarından biri hesab olunur. Qlobal enerji bazarında daşınan neftin böyük hissəsi məhz bu strateji boğaz vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarılır. Son dövrlərdə regionda artan geosiyasi gərginlik isə bu marşrutun fəaliyyətinin məhdudlaşa və ya tam dayana biləcəyi ilə bağlı ehtimalları gündəmə gətirib. Ekspertlər bildirirlər ki, belə bir ssenari baş verərsə, qlobal enerji bazarında təklif azalması və nəticədə neft qiymətlərində kəskin artım müşahidə olunar.
Bəs bu vəziyyət dünya bazarlarında neftin bahalaşmasına səbəb olarsa, bunun Azərbaycan manatının ABŞ dollarına qarşı məzənnəsinə təsiri ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, Hörmüz boğazı dünya enerji bazarı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas tranzit marşrutlarından biridir. Onun sözlərinə görə, qlobal neft tədarükünün mühüm hissəsi məhz bu marşrut vasitəsilə daşınır.
"Əgər geosiyasi gərginlik səbəbindən boğazın fəaliyyəti məhdudlaşarsa və ya daşımalar dayanarsa, qlobal enerji bazarında təklif azalması yarana bilər. Bu isə adətən beynəlxalq bazarlarda neft qiymətlərinin artmasına gətirib çıxarır".
A.Nəsirli vurğulayıb ki, neft qiymətlərinin artması enerji ixrac edən ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın xarici valyuta gəlirlərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
"Azərbaycanın ixrac gəlirlərinin böyük hissəsi enerji resurslarının satışından formalaşdığı üçün neftin bahalaşması ölkəyə daxil olan valyuta axınını artırır.
Bu isə ümumi olaraq manatın məzənnəsinə müəyyən sabitləşdirici təsir göstərəcək", – deyə ekspert əlavə edib.
Bununla yanaşı, iqtisadçı qeyd edib ki, valyuta məzənnəsinə təsir edən amillər yalnız neft qiymətləri ilə məhdudlaşmır.
"Qlobal maliyyə bazarlarında baş verən proseslər, regiondakı siyasi risklər, idxalın həcmi, ölkənin tədiyə balansı və monetar siyasət kimi faktorlar da məzənnə dinamikasına təsir göstərir.
Belə bir vəziyyətdə neft qiymətlərinin mümkün artımı manat üçün müəyyən dəstək yaratsa da, məzənnənin dəyişməsi və ya sabit qalması daha geniş iqtisadi və maliyyə amillərinin təsiri ilə formalaşır".
Ümumilikdə isə bu cür ssenaridə neftin bahalaşması Azərbaycan kimi enerji ixrac edən ölkələr üçün qısamüddətli dövrdə maliyyə gəlirlərinin artmasına səbəb ola bilər ki, bu da manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsinin sabit qalmasına kömək edən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Aynurə İsmayıl
KONKRET.az