"Rusiya Türkiyədən çox asılıdır. İnflyasiya bizə də təsirsiz ötüşməyəcək"

Türk lirəsi rekord həddə düşüb. İlk dəfə olaraq dollar 25 lirədən bahalaşıb.
Rus ekspertlərin fikrincə, Rusiya iqtisadiyyatı Türkiyə ilə sıx bağlıdır. Lirənin ucuzlaşması idxala, qaz sənayesinə, Türkiyədə istirahət edən turistlərə də təsir edə bilər.
KONKRET.az iqtisadiyyat və turizm sahəsində rus ekspertlərin fikirlərini dərc edir.
Lirənin düşməsi ilə Ərdoğandan qisas alınır
Lirənin məzənnəsi xeyli aşağı düşüb və bununla da Türkiyədə qeyri-sabit iqtisadi vəziyyət yaranıb.
İqtisad elmləri namizədi, Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin siyasi elmlər fakültəsinin dosenti Yuri Yudenkov bildirib ki, "İndi Türkiyədə böyük inflyasiya var. Rəsmi Ankara indi böhranın astanasındadır".
Y.Yudenkovun sözlərinə görə, Türkiyə iqtisadiyyatı hazırda mayın sonunda keçirilən seçkilərin ikinci turunda qalib gələn prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın siyasətini dəstəkləməyən Qərb ölkələrinin mənfi təsiri altındadır.
"Amerikalılar seçkilərdə qalib gəldiyinə görə Ərdoğandan qisas alırlar. Onlar oynamağa başlayacaq, iqtisadiyyatda əlavə çətinliklər yaradacaqlar: məsələn, reytinq agentliklərində investisiya statuslarını aşağı qiymətləndirəcəklər. Türkiyədə baş verən bütün çətinliklər Ərdoğanın seçkilərdəki qələbəsinin nəticəsidir.
İqtisadçı ekspert onu da vurğulayıb ki, bu cür çətinliklər çox vaxt iqtisadi proseslərin avtomatlaşdırılması nəticəsində yaranır.
"Rusiyada və Türkiyədə reytinqlər plintusdan aşağıdır. Oxşar vəziyyət Rusiya ilə də baş verdi: kredit reytinqimizi süni şəkildə aşağı saldıq", – deyən ekspertin fikrincə, bu səbəbdən ölkəmizdə logistika ilə bağlı çətinliklər başlaya bilər: "Bu, çox mürəkkəb zəncirdir. Türkiyə ilə çox sahələrdə bağlıyıq. İndi bu ölkə bizim nəqliyyat qərargahımızdır. Türkiyədən Rusiyaya çoxlu mallar idxal olunur".
Yudenkov qeyd edib ki, problem paralel olaraq idxala da aiddir.
"Və hamı buna nədənsə susur. Baxmayaraq ki, biz Avropa ilə çoxdan razılaşdıq. İndi Rusiyaya hər şeyi satırlar, amma biz heç nə sata bilmərik. Ola bilsin ki, indi vəziyyət daha da mürəkkəbləşəcək", – iqtisadçı vurğulayıb.
Rusiyaya paralel idxal 2022-ci ilin iyununda iri xarici şirkətlər daxili bazarı tərk etdikdən sonra qanuniləşdirilib. Bu sxem böyük holdinqlərin, istehsal müəssisələrinin icazəsi olmadan malların ölkəyə gətirilməsinə imkan verir.
"Biz Türkiyə ilə logistik baxımdan sıx bağlıyıq"
Ekspert Rusiya qazının ixracında Türkiyənin əhəmiyyətini də qeyd edib: "Türkiyə Avropada qazın baş meneceridir, oraya qaz kəmərləri çəkildi, bu da bizim üçün çox vacibdir. Bizim vəsaitimiz hesabına hələ çox işlər görülür: mütəxəssislərimiz, texnikamız var. Biz bu layihədə maraqlıyıq".
"Türk axını" Rusiyadan – Qara dənizdən Türkiyəyə istiqamət götürən əsas ixrac qaz kəmərlərindən biridir. Onun iki qaz kəməri xətti var: biri türk istehlakçılarını qazla təmin etmək üçün, ikincisi isə Cənubi və Cənub-Şərqi Avropa ölkələrini qazla təmin etmək üçün lazımdır. "Türk axını" ilə qaz tədarükü 2020-ci ilin yanvarında başlayıb.
İqtisadçı hesab edir ki, "Rusiya biznesinin vəziyyəti Türkiyədəki iqtisadi vəziyyətdən çox da asılı deyil. Bu əsasən özünü sənayə sahəsində göstərir. Amma buna baxmayaraq, bizim sabit Türkiyəyə ehtiyacımız var. Müttəfiqimizin həm siyasi, həm də iqtisadi cəhətdən sabit olması vacibdir".
Rus turistlərin taleyi necə olacaq?
Türkiyədə artıq otel qiymətləri qalxıb. Yudenkov bildirib ki, ölkə sakinləri turistlərdən əlavə pul qazanmağa cəhd edə bilərlər, lakin panikaya səbəb yoxdur: "Baş verənlər belədir: bazar qeyri-sabitdir, amma rus turistlərindən pul qazana bilirlər. Qiymətlərin dinamikasına nəzər salsanız görərik ki, turizm biznesində qiymətlər ikiqat artıb. Ancaq bu, daha az insanın səyahətə başlamasına və tələbin azalmasına səbəb olur. Ona görə də turizm sənayesinin vəzifəsi ümumi tarazlığa nail olmaqdır".
İqtisadçı vurğulayıb ki, Türkiyə üçün həmişə turizm sahəsi maraqlı olub.
"Böhrandan çıxmaq üçün onlar heç olmasa xarici mənbələrdən qazanmağa çalışacaqlar, biz isə xarici mənbəyik", – deyə Yudenkov əlavə edib.
Qeyd edək ki, "Friends Travel" turizm agentliyinin meneceri Dmitri Denqolts bildirib ki, Türkiyəyə turların qiymətləri yüksək olduğundan turistlər alternativ ölkələri nəzərdən keçirirlər. Onun fikrincə, Kuba və ya Venesueladakı otel qiymətləri ilə müqayisədə Türkiyədə qiymətlər bahadır.
Sevinc Paşayeva,
KONKRET.az