Zəngəzur dəhlizi, yoxsa Zəngəzur Türk Cümhuriyyəti? - Calayoğludan İrana ŞOK

Türkiyənin araşdırmaçı yazarı Zəfər Calayoğlu Zəngəzur Türk Cümhuriyyəti qurulacağı təqdirdə nələrin ola biləcəyindən bəhs edib.
KONKRET.az xəbər verir ki, Azərbaycanın müəyyən ziyalıları Qərbi Azərbaycan Reapublikası kimi Zəngəzur Cümhuriyyətini də elan ediblər.
Sadəcə olaraq sonuncu respublikanın tanınma məsələsi qalıb. Zəngəzur Cümhuriyyətinin hökumətinə Ankarada ofis verilsə də, onun müstəqilliyini hələ Türkiyə də tanımayıb.
Rəsmi Bakının indiki mövqeyi isə Zəngəzur dəhlizindən ibarətdir. Həm muxtariyyət məsələləri Azərbaycanın yaralı yeridir. SSRİ-nin yeni qurulan ərəfədə "Dağlıq Qarabağ" muxtar vilayətini yaratması yüz ildir ki, Cənubi Qafqazı konflikt və mübahisə zonası edib. Sırf erməni işğalçılığına görə Naxçıvan Muxtar Respublikası da Azərbaycanla quru əlaqələrdən məhrum olub və hazırda Zəngəzur dəhlizi ilə Bakı bu boşluğu aradan qaldırmağa çalışır. Yəni tarixi torpaqlarımızın kiçik dövlətlərə bölünməsi işimizə yaramır. Çünki başımıza gələn rus-fars işğalları, məhz xanlıqlara (1747) parçalanmağımızdan sonra başlayıb. Yoxsa imperiya dönəmlərimizdə səsimiz gələndə "kəlmeyi-şəhadət" çəkirdilər.
Lakin əgər Paşinyan hökuməti Zəngəzur dəhlizinin açılmasını müxtəlif yollarla fırlatmağa çalışsa, o zaman Azərbaycan da dəhliz yox, cümhuriyyət barədə düşünə bilər. Belə olan halda isə koridor Bakı-Ankara-Qafan üçtərəfli bəyanatı ilə açıla bilər. Nə erməni, nə də rus xidmətlərinə ehtitac qalacaq. Qafandakı İran konsulluğunu isə xeyir-şər evi edərik və orada tamadalıq, mollalıq etmək istəyən ayətullahlar cv-lərini yollayarlar.
Zəfər Calayoğlunun fikrincə isə, İran da məhz bu cümhuriyyətin yaranmasından qorxduğuna görə Araz boyunca təlim və konsulluq addımlarını atdı.
Çünki Zəngəzur Respublikası birbaşa İran-Ermənistan təmasının finişi olacaq. Ona görə Tehrandan azərbaycanlıların ünvanına təhdidlər gəlir ki, Bakıdakı şiələri ayağa qaldırarıq və stabilliyi pozarıq. Düzdür, Azərbaycanda da molla rejiminin ideoloqları kimi kiçik mutant dəstəsi var. Amma Azərbaycandakı şiəlik irançılıq, farsçılıq deyil ki, hansısa çörəyi dizi üstdə olan ayətullaha görə camaat ayağa qalxsın. Həm İran işğalçı Ermənistana doğma kimi arxa-dayaq olandan sonra fars mollalar Azərbaycan xalqının gözündən düşmək üzrədir. Çünki molla rejimi ilə Qarabağdakı sülhməramlılara şlaqbaum xidməti göstərən erməni qızları arasında fərq qalmır. Fahişəyə isə bəraəti elə fahişə qazandırar.
Türk araşdırmaçının təhlilinin sonrası Türk Birliyi və Cənubi Azərbaycanın İrandan qopardılmasına həsr olunurdu. Hazırkı etiraz aksiyalarını da örnək gətirən türk ekspert bu yöndə işlərə start verildiyini dilə gətirib.
KONKRET.az-ın Analitik Qrupu