Bu gün Azərbaycanın siyasi tarixini dəyişən gündür – Heydər Əliyev faktoru... 

Bu gün Azərbaycanın siyasi tarixini dəyişən gündür – Heydər Əliyev faktoru... Bu gün Azərbaycan siyasi tarixinin ən mühüm tarixlərindən biridir. 33 il əvvəl, 3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bu tarix təkcə növbəti prezident seçkisinin keçirildiyi gün deyil, müstəqil Azərbaycanın taleyində yeni siyasi mərhələnin başlandığı gün kimi yadda qaldı.
1993-cü ilin Azərbaycanı bugünkü deyildi. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkə ağır siyasi, iqtisadi və hərbi böhranla üz-üzə idi. Ermənistanın təcavüzü davam edir, cəbhədə vəziyyət ağırlaşır, ölkə daxilində siyasi qarşıdurma dərinləşir, dövlət idarəçiliyinin əsasları sarsılırdı. Rəsmi mənbələr də həmin dövrü hakimiyyət böhranı, iqtisadi çətinliklər və dövlət müstəqilliyinin gələcəyi ilə bağlı ciddi təhlükələrin mövcud olduğu mərhələ kimi xarakterizə edir.
Belə bir vəziyyətdə Heydər Əliyevin siyasi səhnəyə qayıdışı Azərbaycanın sonrakı taleyinə təsir edən əsas hadisələrdən birinə çevrildi.
15 iyun dönüşü, 3 oktyabr seçimi…
1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. İyunun 24-dən isə prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı. Bir neçə ay sonra, yəni oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkilərində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi.
Seçkinin nəticəsi də diqqətçəkən idi: Heydər Əliyev 98,84 faiz səslə prezident seçilmişdi.
Bu nəticənin siyasi əhəmiyyətini yalnız rəqəmlərlə ölçmək mümkün deyil. Çünki söhbət Azərbaycanın dövlətçilik baxımından son dərəcə mürəkkəb bir mərhələsində verilmiş qərardan gedirdi.
Həmin dövrdə əsas məsələ hakimiyyət uğrunda mübarizədən daha böyük idi: Azərbaycan dövlətinin özünün qorunub saxlanılması məsələsi gündəmdə idi.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələ başladı. Prezidentin rəsmi tarixçəsində də bu dövr müstəqil dövlət quruculuğu, təhlükəsizlik, ərazi bütövlüyü, iqtisadiyyatın bərpası və beynəlxalq inteqrasiya ilə bağlı strategiyanın formalaşdığı mərhələ kimi təqdim olunur.
Dövlət quruculuğunun yeni mərhələsi
1993-cü ildən sonra qarşıda yalnız siyasi sabitliyin təmin edilməsi yox, həm də müstəqil Azərbaycanın hüquqi və institusional əsaslarının yaradılması vəzifəsi dayanırdı.
1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi bu istiqamətdə mühüm mərhələlərdən biri oldu.
İqtisadi sahədə isə Azərbaycanın enerji potensialından istifadə etməklə ölkənin uzunmüddətli inkişafını təmin etmək məqsədi daşıyan strategiya formalaşdırıldı. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan "Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın sonrakı iqtisadi və enerji siyasətinin əsas hadisələrindən biri oldu.
Bu proseslər Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi və siyasi əlaqələrinin genişlənməsinə də təsir göstərdi.
Başqa sözlə, 3 oktyabr 1993-cü il yalnız hakimiyyət dəyişikliyinin rəsmiləşdiyi tarix deyildi. Bu tarixdən sonra Azərbaycanın dövlətçilik modelinin formalaşdırılması, siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsi və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl proseslər başladı.
YAP-ın dünənki qurultayı və 3 oktyabr mesajı…
3 oktyabrın builki siyasi gündəmdə xüsusi aktuallıq qazanmasının səbəblərindən biri də oktyabrın 2-də keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayıdır.
YAP-ın VIII Qurultayı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra keçirilən ilk qurultay kimi təqdim olunub. Qurultayda Azərbaycanın keçdiyi siyasi yol, yeni geosiyasi reallıqlar və partiyanın qarşıdakı fəaliyyət istiqamətləri müzakirə edilib.
Bu baxımdan 2 və 3 oktyabr tarixləri arasında siyasi baxımdan diqqətçəkən bir ardıcıllıq yaranır.
Bir tərəfdə 1992-ci ildə Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılmış Yeni Azərbaycan Partiyasının bugünkü mərhələsini müəyyənləşdirən qurultay, digər yanda isə məhz Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycanın Prezidenti seçildiyi tarixi gün. YAP-ın siyasi tarixində bu iki tarix arasında birbaşa bağlılıq var. Çünki partiyanın yaranması da, Heydər Əliyevin 1993-cü ildə Prezident seçilməsi də Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mürəkkəb siyasi mərhələlərlə üst-üstə düşüb. Dünənki qurultayda Prezident İlham Əliyev Heydər Əliyevin 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışını Azərbaycanın siyasi tarixinin mühüm hadisələrindən biri kimi təqdim edib və həmin dövrdə xalqın Heydər Əliyevə ehtiyac duyduğunu vurğulayıb.
1993-dən 2026-ya: dəyişən Azərbaycan…
33 il əvvəl Azərbaycan qarşısında duran əsas sual dövlət müstəqilliyinin qorunub saxlanılması və ölkədə siyasi sabitliyin təmin edilməsi idi.
Bu gün isə Azərbaycan tamamilə fərqli reallıqla üz-üzədir.
2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi, 2023-cü ilin sentyabrında isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunması ölkənin müasir tarixində yeni səhifə açıb. Prezident İlham Əliyev YAP-ın VIII Qurultayında da məhz bu reallığı xüsusi vurğulayıb. Beləliklə, 1993-cü ilin Azərbaycanı ilə 2026-cı ilin Azərbaycanı arasında böyük fərq var.
Amma siyasi tarix baxımından bir məqam dəyişmir: dövlətçilik məsələsi hər bir dövr üçün əsas məsələ olaraq qalır.
3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində yeni mərhələ başladı. Sonrakı illərdə bu mərhələ dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişaf, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və milli dövlətçilik konsepsiyasının formalaşması ilə müşayiət olundu.
Bu gün 3 oktyabrı xatırlamaq həm də həmin tarixi prosesə nəzər salmaq, Azərbaycanın keçdiyi yolu qiymətləndirmək və 1993-cü ildə qarşıda duran problemlərlə bugünkü reallıqlar arasındakı fərqi görmək deməkdir. 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan siyasi tarixində sadəcə bir seçki tarixi deyil. Bu tarix müstəqil dövlətçilik yolunda yeni mərhələnin başlandığı gün kimi yadda qalıb.
Və bu gün həmin hadisədən 33 il sonra 3 oktyabrın əsas siyasi mesajı yenə də dövlətçilik, milli maraqlar və Azərbaycanın gələcək inkişafı ətrafında formalaşır.
Müşviq Tofiqoğlu
KONKRET.az

Siyasi       Tarix: 04 oktyabr 2026
f Paylaş

Tezbazar.az elanlar sayti [newsid: 0-123300]

Oxşar xəbərlər

Trampdan İran açıqlaması: Yanvarın 1-dən sonra

Qarşıdan yeni il gəlir və yanvarın 1-dən sonra onlar (İran-red) nə olacağını görəcəklər. xəbər verir ki, bunu "Foks Nyus" telekanalına müsahibəsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti addımlar barəd

Azərbaycanla Vyetnam arasında yeni dövr başlayır – MÜHÜM AÇIQLAMA

Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, yeni iqtisadi tərəfdaşlıqların qurulması və beynəlxalq əməkdaşlığın şaxələndirilməsi mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. Xüsusilə so

Yoxsulluğa necə qalib gəlmək olar? Platonun fəlsəfəsindən "hərbi kommunizm"ə, oradan da dünya inqilabının dilinə

Bir dəfə sərvətini daim artırmağa çalışan, var-dövlət toplamaqdan ötrü narahatlıq keçirən bir insana qədim yunan filosofu Platon belə cavab vermişdi:. "Ey boş yerə çırpınan insan! Var-dövlətini artırmağa deyil, onu artırma

İlham Əliyev fərman imzaladı

Prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində və "Aviasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 27 oktyab

Almaniyanın xarici işlər naziri Bakıda Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib

Azərbaycanda səfərdə olan Almaniya Federativ Respublikasının xarici işlər naziri Yohan David Vadefulun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti noyabrın 17-də Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib. xəbər verir ki, Azərbaycanın müstəqilliy

Azərbaycanla ABŞ arasında TRIPP layihəsi müzakirə edilib

Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ABŞ-nin sülh missiyaları üzrə xüsusi nümayəndəsinin baş müşaviri Arye Laytstounla görüşüb və söhbət zamanı TRIPP layihəsinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Bu barədə -a Xarici İşlə

Kvrivişvili: Azərbaycanla əməkdaşlığın genişləndirilməsini müzakirə etdik

Gürcüstanın Baş nazirinin müavini, iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvili Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün yeni imkanları müzakirə etdiklərini bildirib

Paşinyan parlamentdə özündən çıxdı: "Sizi siyasi bomjlara çevirəcəyik!"

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan müxalifətdəki "Güclü Ermənistan" partiyasının deputatı Anuş Mirzoyanın onu Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində minlərlə erməni hərbçinin ölümündə ittiham etməsindən sonra özündə

Prezident Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul etdi - FOTOLAR

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev noyabrın 17-də Gürcüstanın Baş nazirinin müavini, iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvilini qəbul edib. Söhbət zamanı bu ilin aprelində Azərbaycan Prezidentini


son xeberler yeni xeberler azerbaycan xeberleri son xeber.az xeber.az 2026 son xeberler bugun 2026 azerbaycan butun xeberler