Qafqaz uğrunda döyüş: 442 günlük qəhrəmanlıq

1942-ci il iyulun 25-də Böyük Vətən müharibəsinin ən uzun sürən döyüşlərindən biri – Qafqaz uğrunda döyüş başladı. Bu döyüş 442 gün davam etdi və 1943-cü il oktyabrın 9-da Taman yarımadasının şimal hissəsinin azad edilməsi ilə başa çatdı.
Alman komandanlığı üçün Qafqaz xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyırdı. "Edelveys" planına əsasən, Qroznı və Bakının neft rayonlarının ələ keçirilməsi, Qara dənizə çıxışın təmin olunması və ölkənin cənubunu Sovet İttifaqının digər bölgələri ilə birləşdirən mühüm yolların nəzarətə götürülməsi nəzərdə tutulurdu.
1942-ci ilin yay və payız aylarında Mozdok və Malqobək istiqamətlərində, Novorossiysk və Tuapse ətrafında, həmçinin Baş Qafqaz silsiləsinin aşırımlarında ağır döyüşlər gedirdi. Düşmən Zaqafqaziyaya doğru irəliləməyə çalışsa da, sovet qoşunlarının inadkar müqaviməti ilə qarşılaşdı.
Həmin mübarizənin simvollarından biri Elbrus dağı oldu. 1942-ci ilin avqustunda alman dağ-atıcı hissələri zirvələrdə öz bayraqlarını qaldırmışdılar. 1943-cü ilin fevralında isə sovet hərbçi-alpinistləri həmin bayraqları endirərək onların yerinə öz ölkələrinin bayrağını ucaltdılar. Bu hadisə təkcə hərbi fakt deyil, həm də Qafqazın fəth edilmədiyinin rəmzi idi.
Döyüşlər son dərəcə çətin şəraitdə – dağlarda, dərələrdə, aşırımlarda, dəniz sahillərində və çöl ərazilərində aparılırdı. Sovet döyüşçüləri təbiətin özünün belə sınağa çevrildiyi şəraitdə vuruşurdular. Məhz burada düşmənin ölkənin cənubunu ələ keçirmək planlarının qarşısı alındı.
Qafqaz uğrunda Sovet İttifaqının müxtəlif xalqlarının nümayəndələri döyüşürdülər. Bölgə sakinləri cəbhəyə yollanır, arxa cəbhədə çalışır, müdafiə xətləri qurur, yaralılara yardım göstərir, təxliyə olunanları qəbul edir və ordunu lazım olan hər şeylə təmin edirdilər. Qələbə cəbhə ilə arxa cəbhənin birgə fədakarlığının nəticəsi oldu.
Qafqaz uğrunda döyüş sovet qoşunlarının qələbəsi ilə başa çatdı. Düşmən nə Bakı və Qroznının neft yataqlarına çata bildi, nə də Qara dəniz sahillərində möhkəmlənə bildi və mühüm strateji mövqelərdən geri çəkilməyə məcbur edildi.
Qafqaz xalqları üçün həmin hadisələrin xatirəsi bu gün də ortaq tarixin və ailə salnamələrinin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır. Bu yaddaşı qorumaq Qələbə nəslinə hörmət göstərmək və bu hissi gələcək nəsillərə ötürmək deməkdir.
Bu gün də Vətənin müdafiəsində dayanan hərbçilər üçün Qələbə nəslinin nümunəsi mənəvi dayaq olaraq qalır. O, dözümlülüyə, cəsarətə və Vətənə sədaqətə çağırır.
Qafqaz uğrunda döyüşən, doğma torpağı müdafiə edən və Böyük Qələbənin qazanılmasına töhfə verən bütün insanların xatirəsi qarşısında baş əyirik. Onların qəhrəmanlığı ölkənin tarixinin və Qafqaz xalqlarının yaddaşının ayrılmaz hissəsi olaraq əbədi yaşayacaq.
Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az