Uşaqlıq travması kritik beyin şəbəkələrini məhv edir

Uşaqlıq travması kritik beyin şəbəkələrini məhv edirEsseks Universitetinin britaniyalı alimləri müəyyən ediblər ki, uşaqlıqda baş verən neqativ hadisələr insanın kritik beyin strukturlarının fəaliyyətini poza bilər, insanın bütün gələcək həyatını çətinləşdirir.
KONKRET.az xəbər verir ki, tədqiqat "Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging" (BP CNN) elmi jurnalında dərc olunub.
İnsan beyni uşaqlıq dövründə sürətlə inkişaf edir və onu xarici təsirlərə, o cümlədən həm fiziki, həm də emosional istismarın müxtəlif formaları nəticəsində yaranan travmalara qarşı xüsusilə həssas edir.
Əvvəlki tədqiqatlar travmanın inkişaf edən beyində səbəb ola biləcəyi ağır stress və uzunmüddətli struktur dəyişikliklərini müəyyən etmişdir.
Tədqiqatçılar müvafiq tədqiqatları toplamaq və təhlil etmək üçün sistematik yanaşıblar. Meta-analizə daxil edilən tədqiqatlara səkkizdən 20 yaşa qədər olan 582 uşaq daxil edilib, onlardan 285-i travma keçirib, 297-si isə sağlam nəzarətçilər olub.
Nəticələr iki kritik beyin şəbəkəsində pozulmaları göstərir: beynin passiv performans şəbəkəsi (DMN) və mərkəzi icraedici şəbəkə (CEN).
DMN özünü şəxsiyyət, yaddaş və emosional emal ilə əlaqələndirilir. Tədqiqat, travması olan uşaqların emosiya və sosial qarşılıqlı əlaqəni əhatə edən tapşırıqlar zamanı DMN-nin aktivləşməsinin artdığını göstərib.
Maraqlıdır ki, sağlam uşaqlar yaddaş və stimulun işlənməsi tapşırıqları zamanı daha çox DMN aktivləşməsini göstərdilər ki, bu da travmanın bu şəbəkənin tipik funksiyalarını dəyişdirə biləcəyini göstərir.
DMN-ə əlavə olaraq, tədqiqat idrak nəzarəti, problemlərin həlli və diqqətin tənzimlənməsi üçün vacib olan mərkəzi icraedici şəbəkədə pozğunluqlar aşkar edib.  Travması olmayan uşaqlar, stimulun işlənməsi və travma qavrayışı vəzifələri zamanı artan CEN aktivasiyasını nümayiş etdiriblər. Bununla belə, sağlam nəzarətçilər, emosional sözlər, üzlər və sosial tapşırıqları əhatə edən tapşırıqlar zamanı daha yüksək CEN aktivliyini göstərib. Bu tapıntı göstərir ki, travma beynin koqnitiv və emosional məlumatı emal etmə tərzində balanssızlığa səbəb ola bilər.
Tədqiqatçılar həmçinin bədən hisslərinin və emosional təcrübələrin emalında iştirak edən posterior insula və affektiv şəbəkələrdə fərqləri müşahidə ediblər.

Sağlamlıq       Tarix: 23 iyun 2024
f Paylaş

Kurslar.az kurslar [newsid: 0-123300]

Oxşar xəbərlər

Alimlər beyin inkişafı və dağınıq sklerozla bağlı yeni kəşfə imza atıblar

Beyindəki qlükoza səviyyəsi sinir siqnallarının sürətli ötürülməsini təmin edən mielin qatının (sinir liflərinin qoruyucu örtüyü) formalaşmasına birbaşa təsir göstərir. KONKRET.azxəbər verir ki, bu barədə "Nature Neuroscience"

Dünyada Hantavirus təhlükəsi böyüyür: Virusla bağlı elə dəhşətli iddialar yayıldı ki

Dörd il əvvəl edilən və 2026-cı ildə hantavirusla bağlı mümkün yayılmanı "proqnozlaşdıran" paylaşım sosial şəbəkələrdə yenidən geniş müzakirə olunur. Narahatedici xəbərlərin fonunda internetdə siçanlar və digə

Bu meyvələr diabet yaradır? - Həkimdən XƏBƏRDARLIQ

Yay aylarında ərik, gilas, çiyələk, qarpız kimi mövsümi meyvələrə maraq artır. Lakin insanlar arasında geniş yayılmış fikirlərdən biri də şirin meyvələrin həddindən artıq istehlakının şəkər xəstəliyinə səbəb olması ilə bağlıdır

Məşhur uşaq qidasında siçan zəhəri aşkarlanıb

Avstriyada məşhur "Hipp" markalı uşaq qidası bankalarında siçan zəhəri tapılıb. KONKRET.azxəbər verir ki, bu barədə "CBC News" Avstriya polisinə istinadən məlumat yayıb. Polisin məlumatına görə, Burgenlan

ChatGPT ilə xərçəngə qarşı peyvənd hazırladı

Avstraliyada qeyri-adi tibbi yanaşma diqqət çəkib. KONKRET.azxəbər verir ki, İT sahibkarı Pol Koningem standart terapiyalar nəticə vermədikdən sonra iti Rozinin xərçəngini müalicə etmək üçün eksperimental mRNT peyvəndi hazırlayıb

Zəncəfilin faydaları və zərərləri - Mütəxəssis

Zəncəfil həm bioloji aktiv maddələrlə, həm də vitamin və minerallarla zəngindir. Tərkibində ətirli zəncəfil yağı da mövcuddur və lifli qidalar kateqoriyasına daxil olduğundan, sağlamlıq üçün çoxsaylı faydaları var.  xəbə

Azərbaycanda hər gün 41 nəfərə xərçəng diaqnozu qoyulur

2025-ci ildə ilk dəfə bədxassəli yenitörəmə diaqnozu qoyulmuş 15 144 nəfər qeydiyyata alınıb. KONKRET.azxəbər verir ki, bu barədə -a Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Məlumata görə, ilk dəfə diaqnoz qoyula

Arteriyaları təmizləyən toxum: Necə içək?

Kətan toxumu arteriyalardan xolesterol lövhəsinin təmizlənməsinə kömək edir. -a istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bu məhsulu arteriyalardakı yağ komponentlərindən, xolesteroldan və kalsiumdan ibarət çöküntüləri təmizləmə

40 yaşdan yuxarı insanlar üçün təhlükəli qidalar - Xəbərdarlıq

40 yaşından etibarən pəhrizinizə əlavə diqqət yetirməlisiniz. xəbər verir ki, 40 yaşlarınızda bədəndə bir çox fizioloji dəyişikliklər başlayır. Metabolizm yavaşlayır, əzələ kütləsi azalır və bədən yağı artmağa meyllidir


azerbaycan xeberleri son xeberler yeni xeberler cəbhədən xəbərlər cebheden xeberler xeberler bugun cəbhədən son durum